İklim Nedir?

Hava durumu ne beklediğimiz; iklim ise ne elde ettiğimizdir. Hava durumu kısa bir zaman periyodundaki atmosfer koşullarıdır. Örneğin bugünün havası ya da bu haftanın havasından söz ederiz. İklim, uzun bir zaman periyodu içinde her gün gerçekleşen hava olaylarının toplamını ve ortalamasını temsil eder.

Akdeniz’de yaşayanlar beyaz bir kış özlemi duyarken; Doğu Anadolu’da yaşayanlar ise daha az karlı ve ılık bir kış hayal edebilirler. Mart ayında Antalya’ya veya Palandöken’e seyahat ederken valizimizi neden farklı hazırlarız? Bu örnekler bize iklim bilgisini hayatımızda nasıl kullandığımızı gösterir. İlave olarak;

• Evlerimiz  yaşadığımız yerin iklimine uygun olarak dizayn edilirler.
• Çiftçiler ilkbaharın son donlarından sonbaharın ilk donlarına kadar büyüme sezonu uzunluğuna göre plan yaparlar.
• Şirketler ısı gereksinimlerini kışın ısınmak için ve yazın soğutmak için ne beklediklerine göre ayarlarlar.

İklimbilimci iklimin etkisini açıklamaya ve keşfetmeye çalışır. Toplum da bu şekilde kendi aktivitelerini planlayabilir, binalarını ve iç mekanlarını dizayn edebilir ve karşıt koşulların etkilerine hazırlıklı bekler.

İklim çalışmalarında yeterli  veri varsa 30 yıllık ortalamalar kullanılır ve bunlara normal adı verilir. Değişkenlik kavramını anlamadıkça normal kavramı da kendi içinde yanlış anlaşılabilir. Örneğin birçok kişi Antakya  ili için yazları sıcak ve kurak havanın normal olduğunu düşünürken tarih ve klimatoloji  bize bunun tüm hikaye olmadığını söylüyor.  Antakya’ da yazları sıcak ve kurak hava sık görülmesine rağmen Ağustos1941’de, Haziran 1945’te,  ve Mayıs  2001’de, seller  zararlara sebep olmuştur.

Klimatoloji, iklimi meydana getiren meteorolojik parametrelerin analizini yapar. Farklı iklimlerin oluşum nedenlerini ve iklimde meydana gelen  değişimleri inceler. Çünkü iklim gıda üretimi ve güvenliği, suyun varlığı ve  kalitesi, barınma ve yaşama ortamı açısından hayati önem taşıyan doğal bir kaynaktır.

İklim aynı zamanda ekstrem hava olayları ile kendini gösteren potansiyel bir tehlikedir. İklim bilgisi bu olayların etkisini azaltmak için de gereklidir.  “Eğer bugünün iklim durumunu bilirsek ve bunun yakın geçmişle olan farkını ortaya koyabilirsek, gelecek için planlar yapmaya başlayabiliriz.”(G.O.P.Obasi, 2001).

Gerçekten de bu konuda son yıllarda ortaya çıkan beceriler sosyo-ekonomik aktivitelerin planlanıp düzenlenmesine yardımcı olmaktadır.

Atmosferde Enerji Dengesi

Güneşten gelen kısa dalga radyasyon yer yüzeyi tarafından absorbe edilmekte ve yer yüzeyini ısıtmaktadır. Daha sonra uzun dalga radyasyon olarak geri yansımakta, ve atmosfer ısınmaktadır. Isı cisimlerde moleküllerin hareketiyle

ilgili bir iç enerjidir.

Sıcaklık ise ısının dışarıya karşı yaptığı

etkinin bir göstergesidir.

Çeşitli nedenlerden dolayı yeryüzü farklı

ısınmaktadır. Bu farklı ısınma atmosferde

de sıcaklık farklılıkları meydana

getirerek  hava hareketlerine neden olmakta

ve çeşitli meteorolojik olayları tetiklemektedir.

İklimi meydana getiren birçok eleman vardır. Bunlar; kara-deniz, deniz-buz, deniz-hava etkileşimleri, volkanik gazlar, insan aktiviteleri, arazi kullanımı, gelen ve yansıyan ışınlar v.s.dir. Bu elemanlar tek başlarına ve birbirleri ile ilişki halinde atmosferi etkilemekte; kısa vadede hava olaylarını, uzun vadede ise dünya üzerinde çok  çeşitli iklim tiplerinin oluşmasını sağlamaktadırlar.

Isı değişim Dengesi

S₀ = güneşe ait sabit

a = albedo

T = sıcaklık(K)

Sera Etki Mekanizması

Sera etkisi, atmosferin doğasında olan bir mekanizmadır ve gereklidir. Atmosferde sera etkisi olmasaydı dünya ortalama sıcaklığı 255K veya-18°Colacaktı ve belki de dünya üzerinde yaşam mümkün olmayacaktı. Atmosferde su buharı, metan, karbondioksit vs. gibi sera gazları nedeniyle uzun dalga yansımanın bir kısmı tutulmakta ve dünya ortalama sıcaklığı +15°Cdüzeyine gelmektedir. Fakat sanayileşme ve  fosil yakıt kullanımından dolayı son yıllarda bu gazların oranında artışlar olmuş, ve dünya ortalama sıcaklığı0.6 °Cartmıştır. Bu nedenle sera etkisi iklim değişikliği ile birlikte anılır olmuştur.

Yazar: KaLciTum Tarih: 17 Mayıs 2012 Perşembe