Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: Tüm Sorular ve Cevaplar

Bu yazı zamanla güncellenecek

Maarif Modeli kademeli geçişinin 2026-2027 ile tamamlanması bekleniyor. 2027-2028 dönem anlatımı netleştiğinde bu yazı güncellenmelidir.

En güncel yazılar için anasayfaya bakabilirsiniz.

Türkiye’de 2024-2025 eğitim öğretim yılından itibaren kademeli olarak uygulanan yeni öğretim programı, resmî adıyla Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. Velilerin, öğrencilerin ve öğretmenlerin sorduğu soruların neredeyse tamamı tek bir konuyla ilgili: bu değişiklik kimi etkiliyor, dersler neye benziyor, sınavlar ne olacak?

Aşağıda bu soruları tek tek, doğrulanabilir kaynaklara dayanarak yanıtlamaya çalıştım. Modelin kendisi Millî Eğitim Bakanlığı’nın tymm.meb.gov.tr adresindeki resmî materyallerden, uygulamadaki durumuna ilişkin kısımlar ise eğitim araştırmalarından ve okulda görev yapan öğretmenlerin değerlendirmelerinden alındı.

Maarif Modeli nedir?

Maarif Modeli, tek bir ders veya tek bir konu değil; öğretim programlarının tamamını belirleyen bir çerçeve. Bakanlığın tanımıyla modelin amacı, bütün ideolojilerin üzerinde millî bir şahsiyet inşa etmek ve bu şahsiyetlerden oluşan bir toplum oluşturabilmek. Bunu yaparken öğrenciden bilgi edinmek değil, o bilgiyi ne yapacağını bilen, sorgulayan, eleştirel düşünebilen ve üretebilen bir birey yetişmesini hedefliyor.

Model kısaca şu farkla özetlenebilir: eski programda ana soru “öğrenci bu konuyu biliyor mu?” iken, yeni programda ana soru “öğrenci bu bilgiyle ne yapabiliyor?”

Ne zaman başladı, hangi sınıflarda uygulanıyor?

Model kademeli bir geçişle geliyor. Üç yıllık takvim şöyle:

– 2024-2025: Okul öncesi ile 1, 5 ve 9’uncu sınıflarda başlandı.

– 2025-2026: 2, 6 ve 10’uncu sınıflar eklendi.

– 2026-2027: 3, 7 ve 11’inci sınıflar programa ilk kez dâhil oldu. Geçişin son yılı bu.

Yani 2026-2027 eğitim öğretim yılında okulların içinde aynı anda iki farklı müfredat işliyor. İlkokullarda 1, 2 ve 3’üncü sınıflar yeni programla eğitim görürken 4’üncü sınıflar önceki programa devam ediyor. Ortaokullarda 5, 6 ve 7’nci sınıflar yeni programda, 8’inci sınıf eski programda. Liselerde 9, 10 ve 11’inci sınıflar yeni programda, 12’nci sınıf eski programda.

8 ve 12’nci sınıflar, 2027’de LGS ve YKS’ye girecek son eski müfredat kuşağı. Maarif Modeli ile ortaokula ve liseye başlayan ilk öğrenciler merkezi sınavlara 2028’de girecek. Yani önümüzdeki iki sınav dönemi için bir aciliyet yok; değişiklik 2028’e kadar öğrencilere yansımayacak.

Modelin beş temel bileşeni

Resmî çerçeve beş başlıktan oluşuyor.

1. Öğretim Programlarının Temel Yaklaşımı. Modelin ana felsefesi burada. Öğrencinin yalnızca medeniyete uyum sağlayan değil, medeniyeti kurucu ve geliştirici olarak yetişmesi hedefleniyor.

2. Öğrenci Profili: Yetkin ve Erdemli İnsan. Modelde hedeflenen öğrenci on nitelikle tanımlanıyor: ahlaklı, cesaretli, iradeli, sağlıklı, üretken, bilge, estetik, merhametli, sorgulayıcı ve vatansever. Bu liste, programın bütün derslerinde nereye bakılacağını gösteren bir pusula işlevi görüyor.

3. Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi. Kişiyi erdemlere ulaştıran ve eylemleriyle gözlemlenebilen değerler bu çerçevede kavramsallaştırılıyor. Çatı değerler adalet, saygı ve sorumluluk. Üç ana hedef ise huzurlu insan, huzurlu aile ve toplum, yaşanabilir çevre.

4. Beceriler Çerçevesi. Okul öncesinden liseye kadar tanımlanan beceriler beş başlıkta toplanıyor: kavramsal beceriler, alan becerileri, eğilimler, sosyal-duygusal öğrenme becerileri ve okuryazarlık becerileri. Kavramsal ve alan becerileri derslerin öğrenme çıktılarında, diğer üçü programlar arası bileşen olarak kullanılıyor.

5. Bütüncül Eğitim Yaklaşımı. İnsanın zihinsel, sosyal, duygusal, fiziksel ve ahlaki gelişimini birlikte desteklemeyi ölçüyor. Bu kapsamda ölçme-değerlendirme, farklılaştırılmış öğretim, okul temelli planlama ve öğretmen yansıtmaları gibi başlıklar yer alıyor.

İçerik ne kadar sadeleştirildi?

Bakanlık, önceki müfredattaki içeriğin ortalama yüzde 35 oranında sadeleştirildiğini açıklıyor. Amaç, konu yetiştirme baskısını azaltıp derin öğrenmeye zaman açmak. Bunun pratik karşılığı, ders kitaplarının ve konu sayılarının azalması.

Öğrenciler bunu en çok matematikte fark ediyor. Artık yalnızca kısa bir işlem sorulmuyor; bir tablo, görsel ya da hikâye veriliyor ve öğrencinin önce bilgiyi ayıklaması, sonra problemi kendisinin kurması bekleniyor. Bu, ilk bakışta zor görünse de ders kitaplarında kazanımların daha yavaş ve daha derin işlendiğini gösteren öğretmenler de var.

Ölçme ve değerlendirme nasıl değişti?

Bu, modelin en çok tartışılan ve velilerin en çok merak ettiği kısım. Program, değerlendirmenin yalnızca sınav sonucuna dayanmamasını, öğrencinin gelişiminin ders boyunca izlenmesini öngörüyor. Araçlar şunlar:

– Açık uçlu sorular

– Sınıf projeleri

– Performans görevleri

– Öğretmen gözlemleri

Önceki programda da beceri kazanımları vardı; fark, değerlerin bu kez bütün derslerin temel bileşeni hâline gelmiş olması. Yani değerler artık ayrı bir başlıkta değil, her dersin içinde işleniyor.

Yeni dersler neler?

Modelle birlikte ders kitaplarında görülen ve önceki programda bulunmayan başlıca dersler şunlar: Düşünme Eğitimi, Kültür ve Medeniyetimize Yön Verenler, Türk Kültür ve Medeniyet Tarihi, Hukuk ve Adalet, Matematik Uygulamaları, Sosyal Bilim Çalışmaları, Yaşayan Dil ve Lehçeler (Lazca gibi), Çoklu Yabancı Dil Eğitim Modeli, İslam Bilim Tarihi, Dinler Tarihi, Bireysel Çalgı Eğitimi (keman, bağlama, piyano modülleri) ve Ebru.

Resmî sitede 111 öğretim programı ve 312 ders kitabı listeleniyor. Hangi dersin kendi okulunuzda zorunlu, hangisinin seçmeli olduğu ve kaç saat uygulanacağı kademe ve okul programına göre değişebiliyor; bunun için okulunuzun ders dağıtım çizelgesine bakmak gerekiyor. Bakanlığın tymm.meb.gov.tr/ogretim-programlari adresinde ders ders program metinleri açık olarak yayımlanıyor.

Maarif Modeli’nde LGS ve YKS ne olacak?

Kısa cevap: 2026 ve 2027 sınavları eski yapısıyla devam ediyor. Bakanlık, yeni modelle eğitim gören öğrencilerin merkezi sınavlara 2028’de gireceğini açıkça belirtti.

2028 için açıklanan değişiklik sınavın adında, süresinde veya sisteminde değil, soru modelinde. Bakanlık ve ÖSYM iş birliğiyle hazırlanan yeni soru modelinde çoktan seçmeli yapı korunuyor; değişen şey, soruların bilgiyi hatırlamaktan çok bir bağlam içinde kullanma becerisini ölçmesi.

Bu “beceri ve bağlam temelli” ifadesi somut olarak şu anlama geliyor: soru, tek başına duran bir bilgi değil, bir metin parçası, tablo, grafik ya da günlük hayattan bir durum içinde gelecek ve öğrenci o bilgiyi o bağlamdan ayıklayıp kullanacak.

Uygulamada nasıl görünüyor?

Modelin tasarımı ile sınıftaki gerçeklik arasındaki fark, konuyu en çok tartışan kısım. Öğretmenlerle yapılan araştırmaların ortak bulgusu şu: beceri temelli yaklaşım genel olarak olumlu karşılanıyor, ancak uygulama koşulları modelin varsaydığından farklı.

Bir ilkokul sınıf öğretmeninin tanımı çok açıklayıcı: otuz kişilik bir sınıfta ders kırk dakika sürüyor ve öğretmenin her öğrenciye ayırabileceği süre bir, bir buçuk dakikayı bile bulmuyor. Model ise öğrencinin keşfetmesini, analiz ve sentez yapmasını istiyor.

Başka bir sınıf öğretmeni ise etkinlik temelli çalışmaların bazen deney malzemesi, maket ya da okul dışı gezi gerektirdiğini, bunların da öğrenci ve veli için ek maliyet oluşturduğunu belirtiyor. Bu, aynı kazanımın bir okulda şans, başka bir okulda ise beklenen sonuç anlamına gelebiliyor.

Araştırmalar ayrıca materyal eksikliğini, özellikle matematik ve fen derslerinde destekleyici materyal ihtiyacını, EBA bağlantılarının ve okul internet altyapısının zaman zaman sorun çıkarmasını da kayda geçiriyor.

Öğretmen eğitimi yeterli mi?

Bu, eleştirilerin odaklandığı ikinci alan. İlke Vakfı Eğitim Politikaları Araştırma Merkezi’nin okullarda yaptığı araştırmada öğretmenlerin değişime genel olarak direnç göstermediği, ancak programdaki yoğun terminolojiyi anlamayı zorlaştıran bir engel olarak gördüğü belirtiliyor. Değişime hazırlık eğitimlerinin kısa ve teorik kaldığı, katılımcılardan yalnızca üç saatlik eğitim aldıklarını söylediği yönünde eleştiriler var.

Ege Üniversitesi Eğitim Fakültesi danışmanlığında Haziran 2026’da tamamlanan bir yüksek lisans araştırmasında 780 öğretmene anket uygulanmış, 60 ders gözlemlenmiş. Araştırmanın öne çıkardığı bulgu, programın öğretmenler tarafından çoğunlukla “mekanik” biçimde kullanıldığı yönünde. Dersin sınıf içi uygulamalarını gözlemleyen bir araştırmacı, değişimin ancak öğretmenler birlikte planlama yaparak, meslektaşının dersini izleyerek ve uygulamayı tartışarak öğrenilebileceğini, yarım saatlik bir video izlemenin öğretim anlayışını değiştirmediğini vurguluyor.

İdeolojik tartışma

Modelin adında ve içeriğinde yer alan “maarif”, “aklıselim”, “kalbiselim” gibi kavramlar siyasi ve ideolojik tartışmalara yol açtı. Bakanlık, programı “bütün ideolojilerin üstünde” bir çerçeve olarak tanımlıyor ve hazırlık sürecine 700’den fazla öğretmen ile 260 akademisyenin tam zamanlı katıldığını belirtiyor.

Öğretmenlerden gelen yorumlarda modelin adı ve kavramsal tercihleri eleştirenler de var; aynı öğretmenler değerlerin derslere yayılmasını olumlu buluyor.

Öğrenciler için günlük hayatta ne değişiyor?

Velilerin en merak ettiği soru bu. Programın öğrenciye dönük somut beklentileri şunlar:

– Derse hazırlanmadan değil, derse katılarak öğrenmek. Okuma-anlama-yazma becerilerine ayrılan ders saati, özellikle ilk sınıflarda artırıldı.

– Sadece doğru cevabı bulmak yerine, çözüme giden yolu açıklamak. Açık uçlu sorularda “neden” sorusu artık sınavlarda da karşılığı buluyor.

– Proje ve performans görevlerinde işbirliği yapmak. Grup çalışması artık sadece tavsiye değil, programın parçası.

– Konuyu bir bağlam içinde anlamak. Özellikle matematikte gerçek hayattan veri kümeleriyle çalışılıyor.

Bu hazırlığa erken başlamak isteyen öğrenciler için en işe yarayan yol, soru çözümünün yanına “bu bilgiyi nerede kullanırdım” sorusunu eklemek. Modelin öngördüğü öğrenme biçimiyle eski alışkanlıklar arasındaki fark, çoğu zaman tam burada ortaya çıkıyor.

Sık sorulan sorular

Maarif Modeli hangi sınıflarda geçerli? 2026-2027 için okul öncesi, ilkokul 1-3, ortaokul 5-7 ve lise 9-11. 4, 8 ve 12’nci sınıflar eski programla devam ediyor.

Sınav kaldırılıyor mu? Hayır. LGS ve YKS kaldırılmıyor, adı ve sistemi değişmiyor. 2028’de yalnızca soru modeli beceri ve bağlam temelli hâle geliyor.

Şimdiden YKS’ye hazırlananlar için bir şey yapmak gerekir mi? 2028’e kadar eski sınav modeli geçerli olduğu için zorunlu bir değişiklik yok. Ancak soru okuma ve bağlam kurma pratiği yapan öğrencilerin 2028’de avantajlı olması bekleniyor.

Ders saatleri değişti mi? Bakanlık içeriğin yüzde 35 sadeleştirildiğini açıklıyor. Ders saati dağılımı kademeye göre değişebiliyor; okulunuzun dağıtım çizelgesi esas alınmalı.

Özel okullar da bu programı uyguluyor mu? Evet, program tüm okullar için geçerli. Uygulama biçimi okulun imkânlarına göre değişebiliyor.

Öğretmenler yeterince eğitildi mi? Bu, en çok eleştirilen konu. Araştırmalar hizmet içi eğitimlerin kısa kaldığını gösteriyor. Bu yüzden okul içinde meslektaşlarla birlikte planlama yapmak, tek başına videolar izlemekten daha etkili.

Eski müfredata göre mi sınava girilecek? 2027’deki LGS ve YKS’ye giren son kuşak (8 ve 12. sınıflar) eski müfredata göre sınava girecek. Yeni modelle eğitim gören ilk kuşak ise 2028’de.

Nereden takip edilmeli?

Programla ilgili tüm resmî belgeler tymm.meb.gov.tr adresinde: 111 öğretim programı, 312 ders kitabı, tanıtım videoları ve sınıf içi örnek ders videoları burada. Kılavuzlar bölümünde ayrıca program okuryazarlığı kılavuzları ve veli-öğrenci bilgilendirme kılavuzları da yer alıyor.

Sonuç olarak Maarif Modeli, öğrencinin bilgiyi nasıl kullandığını önceleyen kapsamlı bir çerçeve değişikliği. Tasarımı güçlü görünen yönleriyle birlikte, uygulamanın sınıf mevcudu, süre, materyal ve öğretmen desteği koşullarıyla ne kadar örtüştüğü tartışmaya açık. Öğrenciler için yapılabilecek en somut şey, soruları çözmekten çok o soruların içinde hangi bilginin kullanıldığını görme alışkanlığı kazanmak.