Maarif Modeli’nde Yeni Dersler: Hangisi Zorunlu, Hangisi Seçmeli

Bu yazı zamanla güncellenecek

Ders listesi 2026-2027 öğretim programlarına göre verilmiştir. Yeni ders ve ders saati duyurularında yenilenmelidir.

En güncel yazılar için anasayfaya bakabilirsiniz.

Yeni müfredat tartışılırken en çok sorulan sorulardan biri şu: “Okullarda hangi dersler başladı?” Ders kitapları listesinde eski programda olmayan başlıklar görünüyor, ama hangisinin zorunlu, hangisinin seçmeli, kaç saat uygulandığı kademeye göre değişiyor. Bu yazıda görünen dersleri tek tek ele alıyor, ne olduklarını ve nasıl değerlendirildiklerini açıklıyorum.

Önce bir ayrım gerekli

Resmî programda görülen her ders sizin okulunuzda zorunlu değil. Aynı başlık, ilkokulda zorunlu olabilirken lisende seçmeli ders havuzuna girebilir. Bunu belirleyen şey kademe ve okul programıdır.

Bu yüzden en doğru kaynak, Bakanlığın tymm.meb.gov.tr adresindeki kendi dersinizin program metni. Orada dersin hedefleri, kazanımları ve haftalık süresi açıkça yazıyor. Okulunuzun ders dağıtım çizelgesi ise o yıl size uygulanan planı gösterir.

Düşünme Eğitimi

En çok merak edilen yeni derslerden biri. Ders kitabının adı doğrudan soruyu yanıtlıyor: öğrencinin düşünme biçimini çalıştırmak. Programda mantık, eleştirel düşünme, argüman kurma, karar verme ve problem çözme gibi konular işleniyor.

Dersin varlığı, Maarif Modeli’nin en somut ifadelerinden biri: program öncekinde “düşünme” becerisi kazanımların içinde dağınıkken, artık ayrı bir ders olarak karşımıza çıkıyor.

Nasıl değerlendiriliyor? Burada okul uygulamaları farklılık gösterebiliyor. Yazılı sınav yerine ödev, proje, tartışma ya da öğrenci sunumları kullanılabiliyor. Bu yüzden velinin “sınavdan kaç oran alırım” sorusunun bu ders için kesin bir cevabı yok.

Bireysel Çalgı Eğitimi

Keman, bağlama ve piyano olmak üzere üç modül halinde yayımlanmış durumda. Öğretim programları müzik okulları için düzenlenmiş; içerikte çalgı tekniğinin yanı sıra dinleme ve icra odaklı kazanımlar var.

Bu dersin dikkat çeken yanı, sanatı “öğrenciyi meşgul eden” bir etkinlik olmaktan çıkarıp bir kazanım alanı olarak sunması. Programda sanatın, öğrencinin dikkatini, sabrını ve duygusal ifadesini geliştiren bir araç olarak değerlendirildiği görülüyor.

Zorunlu mu? Liselerde seçmeli ders havuzunda değerlendirildiği görülüyor. Bazı okullar bunu okul içi atölye olarak yürütüyor. Meslek liselerinde ise alan uzmanlığıyla ilişkili olduğu için farklı bir çerçeve söz konusu olabiliyor.

Matematik Uygulamaları

Teorik matematiğin yanına geçen, uygulamalı ders. Programda gerçek veri kümeleriyle çalışma, problemi kendi kurma, istatistik okuma gibi içerikler öne çıkıyor.

Bu dersin varlığı, yeni programın “matematik öğrenme biçimi değişiyor” iddiasının en somut kanıtı. Öğrenciden artık yalnızca hesap yapması değil, hangi veriye ihtiyaç duyduğunu da görmesi bekleniyor.

Kültür ve Medeniyetimize Yön Verenler

Ortaokul programlarında görülen bu ders, adından da anlaşılacağı gibi kültür ve medeniyet konularını işliyor. Program metinleri ve ders kitapları ilkokul ve ortaokul düzeyinde yayımlanmış durumda.

Bakanlığın ifadesiyle hedef, öğrencinin kendi kültürel birikimini tanıması ve bunu dünyaya açması. Ne kadar zorunlu olduğu yine kademe ve okul programına bağlı.

Türk Kültür ve Medeniyet Tarihi

Tarih dersinin kültür ve medeniyet boyutunu ayrı bir başlık hâline getiren bir ders. Program metni ortaokul düzeyinde yayımlanmış durumda.

Bu ayrışmanın mantığı şu: tarih dersi olay ve süreçleri işlerken, bu ders medeniyet ürünlerine, düşünce birikimine ve kültürel sürekliliğe odaklanıyor.

Hukuk ve Adalet

Hukuk bilgisi, adalet sistemi ve hak-özgürlük konularını işleyen bir ders. Programda temel hukuk kavramları, yargı süreci ve günlük hayattan hak örnekleri yer alıyor.

Bu dersin ayrı bir başlık olması, modelin “değerlerin derslere yayılması” ilkesinin somut bir yansıması: adalet, saygı ve sorumluluk çatı değerleri burada doğrudan içerik.

Sosyal Bilim Çalışmaları

Sosyal bilgiler kapsamında bir çalışmalar dersi. Programda toplumsal olayları inceleme, kaynak okuma, tartışma ve sunum becerileri üzerine kuruluyor.

Yaşayan Dil ve Lehçeler

Lazca ile başlayan bu başlık, programda yaşayan dillerin ve lehçelerin korunmasını amaçlıyor. Ders kitapları yayımlanmış durumda.

Bu dersin eğitim sistemine girmesi, azınlık dillerinin müfredata alınması bakımından Türkiye’de daha önce görülmüş bir örnek.

Çoklu Yabancı Dil Eğitim Modeli

İngilizce ve Almanca için ayrı programlar hazırlanmış. “Çoklu” ifadesi, öğrencinin birden fazla yabancı dil seçebilmesini ifade ediyor. İlkokul düzeyinden itibaren programlar mevcut.

Din ve İslam Bilimleri alanındaki yenilikler

İslam Bilim Tarihi ve Dinler Tarihi ayrı dersler hâline getirildi. Ayrıca Hadis Metinleri ve Kur’an-ı Kerim gibi metin odaklı çalışmalar için ayrı materyaller yayımlanmış durumda.

Ebru

Geleneksel ebru sanatına yönelik bir ders kitabı yayımlanmış durumda. Programda sanatın ve somut becerilerin ders olarak yer alması, modelin bütüncül eğitim yaklaşımının bir parçası.

Sınavlarda bu dersler var mı?

Bu en çok sorulan soru ve cevabı en çok yanlış anlaşılan soru. Maarif Modeli’nin öğretim programı ile merkezi sınavların soru modeli iki ayrı konudur. Bakanlığın açıklamasına göre 2028’de YKS ve LGS’de çoktan seçmeli yapı korunuyor ve yeni dersler nedeniyle temel alan derslerin kapsamı genişletilmiyor.

Bu yüzden 2026 ve 2027’de sınava hazırlanan bir öğrencinin, bu dersleri sınavla ilgili bir öncelik olarak görmesi doğru değil. Temel derslere odaklanmak gerekiyor.

Bakanlığın sitesinde ne var?

tymm.meb.gov.tr adresinde 111 öğretim programı ve 312 ders kitabı listeleniyor. Kılavuzlar bölümünde ayrıca program okuryazarlığı kılavuzları, veli-öğrenci bilgilendirme kılavuzları ve çoktan seçmeli soru yazım kılavuzu yer alıyor. Programların hepsini tek tek okumak zorunda değilsiniz; kendi dersinize ait metin indirip başlıkları okumak genellikle yeterli.

Sonuç olarak yeni dersler Maarif Modeli’nin en somut ve en çok merak edilen kısmı. Ortak özellikleri şu: hiçbiri salt bilgi aktarımı değil, hepsi bir beceri ya da bir tutum geliştirmeye yönelik. Zorunluluk durumu kademeye göre değiştiği için, en güvenilir bilgi okulunuzun dağıtım çizelgesi ve ders programınızın kendi metni.