Depreme Hazır Ev: Evde Deprem Güvenliği Rehberi
Türkiye, dünyada deprem riski en yüksek ülkeler arasında. Kuzey Anadolu ve Ege’den Doğu Anadolu’ya kadar geniş bir alan etkileniyor. Depremin ne zaman geleceğini bilmek mümkün değil; ama evde yapılabilecek hazırlıklar konusunda son derece net yol haritası var. Aşağıdaki liste, afet yöneticilerinin genel önerilerine dayanan pratik bir çerçeve.
Önce bina güvenliği
En önemli adım, evinizin depreme dayanıklı olup olmadığını bilmek. Ücretsiz olarak yapılabilen bir test var: AFAD’ın hazırladığı Deprem Risk Analizi uygulaması, cihaz konum bilgilerinizi ve yakındaki yapıları kullanarak deprem anında oluşabilecek hareketi tahmin ediyor. Uygulama üzerinden yapılan sorgulama, binanın risk seviyesi hakkında bir ön değerlendirme veriyor.
Bu test yapısal değerlendirmenin yerini tutmaz. Ama en azından “evim riskli mi” sorusunun ilk cevabını verir.
Şu belirtiler varsa mutlaka bir mühendise danışılmalı:
– Zeminde veya duvarlarda çatlaklar
– Bina öncesinde farklı amaçlı kullanılmış, sonradan dönüştürülmüş yerler
– Kolonlarda veya kirişlerde görünür bozulma
– Balkon veya çıkışlarda yapısal ekleme
2000 öncesi yapılmış binalar, Türkiye’de meydana gelen depremlerde ağır hasar gören grupta. Zemin kat ve ara katların duvarlarında “yıldız çatlak” denen, asılı bir piyano biçimindeki çatlaklar özellikle tehlikeli kabul edilir.
Eşyaları sabitlemek
Depremde en sık görülen yaralanmaların önemli bir bölümü düşen eşyalardan kaynaklanıyor. Yüksek dolaplar, raflar ve askılıklar duvara sabitlenmeli. Bu iş ucuz ve hafta sonunda yapılabilir; ancak doğru sabitleme, sadece üstten vida takmakla olmuyor.
Dikkat edilecek noktalar:
– Dolaplar, yalnızca üst kapağından değil, gövdesinden duvara sabitlenmeli. Alt kısmı serbest kalan dolap, sarsıntıda öne doğru devrilip üstünü tamamen yapar.
– Şişe, kırılabilir cam ve seramik eşyaların altına örtü ya da kaymaz örtü konulmalı.
– Raflarda ağır ve kırılgan eşyaların altına, üstlerine hafif eşya yerleştirilmeli.
– Tavan ve duvar süsleri, askılıklar, ayna ve tablo çivileri de sabitlenmeli.
– Yatak başında düşebilecek ağır eşya olmamalı.
Deprem çantası
Her eve hazır bulundurulması gereken bir çanta olmalı. Çanta, deprem anında değil sonrasında işe yarar; en az üç günlük ihtiyacı karşılayacak şekilde hazırlanmalı.
Su ve besin. Kişi başı en az üç gün için yeterli su. Susuz, deprem sonrasında en sık karşılaşılan sorundur. Enerji barı, konserve, kuru gıda, kuru meyve ve enerji barları.
İlk yardım. Küçük yaralanmalar için ilk yardım seti, yara bandı, antiseptik, ağrı kesici ve alerji ilacı. Sürekli kullanılan reçeteli ilaçların yedek kopyası.
Kişisel eşyalar. Kimlik fotokopisi, nüfus cüzdanı, ehliyet ve tapu belgelerinin kopyası. Nüfus cüzdanının fotoğrafı telefonda tutuluyorsa telefonla birlikte yedeklenmeli.
Aydınlatma ve iletişim. El feneri, powerbank, yedek pil. Radyo.
Giysi ve ısınma. Birkaç gün için sıcak kıyafet. Nisan ve ekim aylarında gündüz ile gece arasındaki sıcaklık farkı gece soğuğu olarak hissediliyor.
Diğer. Çakı, eldiven, ıslak mendil, poşet, maske ve ıslak temizlik bezi.
Çantayı yılda bir kontrol edip son kullanma tarihlerini yenilemek gerekiyor. Kullanılmayan enerji barının çalışmayacağı unutuluyor.
Toplanma alanı
Deprem sonrası binadan çıkıldığında ilk gidilecek yer toplanma alanı olmalı. Bu alan önceden belirlenmemişse, afet anında karar vermek çok zorlaşıyor.
Güvenli sayılabilecek bir alanın genel özellikleri: yapı çökmesi riski düşük, elektrik hatlarından ve yangın riski taşıyan alanlardan uzak, ulaşılabilir ve geniş. Binaların dışında, açık bir alan olması gerekiyor.
Pratik bir alıştırma: bir hafta sonu ailece toplanma alanına yürüyüş yapmak. Yolu, süreyi ve çocukların nereden çıkacağını önceden bilmek, afet anında paniği önlüyor.
Deprem anında doğru davranış
İlk iki dakika en kritik anlar. Genel öneriler şunlar:
– İçerideyken sarsıntı bitene kadar güvenli bir yere çömelin ve bir mobilyaya tutunun. Merdiven ve asansör kullanmayın.
– Dışarıdaysanız açık bir alana geçin. Bina cephelerinden, camdan, elektrik direklerinden ve duvar uçlarından uzaklaşın.
– Deprem durduğunda sarsıntının kesildiği an, afetin bittiği an demek değildir. Artçılara karşı da aynı önlemleri almak gerekir.
Yapılması gerekenler listesi
Pratik bir kontrol listesi şöyle olabilir:
– Yüksek dolap ve raflar gövdeden duvara sabitlendi mi?
– Tavan süsleri, ayna, tablo sabitlendi mi?
– Cam ve seramik eşyaların altı örtüldü mü?
– Yatak başı ve geçiş yolları temiz mi?
– Deprem çantası hazırlandı ve son kullanma tarihleri kontrol edildi mi?
– Toplanma alanı belirlendi ve ailece yürüyüş yapıldı mı?
– AFAD Deprem Risk Analizi uygulamasıyla bina sorgulaması yapıldı mı?
– Acil durum numaraları (112, AFAD, itfaiye) telefonlarda kayıtlı mı?
Toparlanma
Deprem sonrasında aynı binaya hemen dönmek yerine önce yetkililerin açıklaması beklemeli. Deprem sonrası binalarda görünmeyen hasarlar olabiliyor; özellikle kolon ve bağlantı noktaları dışarıdan sağlam görünse bile zayıflamış olabiliyor.
Yıkım riski taşıyan yapılar için “kontrol amaçlı hasar tespiti” yapılması gerekiyor. Bu işlemi yalnızca yetkili kişiler yapabiliyor; kendi başınıza değerlendirme yapmak tehlikeli.
Deprem hazırlığı pahalı bir iş değil. Büyük bütçeli bir yatırımdan çok, düzenli olarak gözden geçirilen bir alışkanlık. Altı ayda bir bu listeyi bir kez daha gözden geçirmek, en iyi yapılabilecek hazırlık.
Yorum gönder