Şahıs mı Limited Şirket mi? Vergi ve Yükümlülük Farkları
Şahıs şirketi ile limited şirket arasındaki en belirgin fark borç sorumluluğudur. Şahıs şirketinde borç şirket sahibinin şahsidir, limited şirkette ise borç şirketindir ve ortaklar yalnızca sermayeleri kadar sorumludur. Sermaye ve gelir artışı beklentisi bu seçimi doğrudan etkiler. Aşağıda iki şirket türünü mali yükümlülük ve sorumluluk açısından yan yana karşılaştırıyoruz.
Bu yazıda iki şirket türünü mali yükümlülük, sosyal güvenlik, vergi ve gider açısından tabloyla karşılaştırıyor ve hangisinin size uygun olduğuna karar vermeniz için bir yol haritası çiziyorum.
Tanımlar
| Şahıs şirketi | Limited şirket | |
|---|---|---|
| Sahibi | Bir gerçek kişi | En az iki gerçek kişi |
| Sermaye | Belirtilmez; sabit sermaye yazılır | Kanunda belirlenen asgari sermaye (güncel tutarı teyit edin) |
| Kuruluş | Vergi levhası alınmasıyla, çok kolay | Ticaret sicil, noter işlemleri, lisans; daha maliyetli |
| Ortaklık | Ortak yoktur | Pay devri, ortak giriş ve çıkışı mümkündür |
En önemli fark: borç sorumluluğu
Bu, iki şirket türünü ayıran temel farktır ve diğer tüm seçimleri etkiler.
| Durum | Şahıs şirketi | Limited şirket |
|---|---|---|
| Şirket borçludur | Şahsi borç | Şirket borcu |
| Alacaklı kimin malına el koyabilir | Ev aracı, hesap, maaş – hepsi | Şirketin mal varlığı |
| Ortakların riski | Yok, tek kişi zaten | Yalnızca sermayeleri |
| Tacir kovuşturması | Şirket sahibine karşı | Şirkete karşı |
Örnek: Şahıs şirketi sahibi 500.000 TL borçlanır ve ödeyemezse alacaklı, evini hacz edebilir. Aynı kişi limited şirket ortağıysa ve şirket 500.000 TL borçlanırsa alacaklı şirketten tahsil eder; ortağın evine el koyabilmesi için ortaklığa dayalı ayrı bir borç bulunması gerekir.
Vergi karşılaştırması
| Kalem | Şahıs şirketi | Limited şirket |
|---|---|---|
| Esas vergi | Gelir vergisi | Kurumlar vergisi |
| Kâr dağıtımında | Ek vergi yok | Gelir vergisi stopajı |
| Zararın mahsubu | Kendinden sonraki kârlara | Kurum kazancından mahsup; ortaklara dağıtılamaz |
| KDV | Uygulanır | Uygulanır |
Kâr dağıtım stopajı, limited şirketin önemli bir maliyet unsurudur. Şirketteki kâr üzerinden önce kurumlar vergisi ödenir; kalan tutar ortaklara dağıtıldığında ise ikinci kez gelir vergisi alınır. Kârı şirkette tutarak yatırım yapmak istemiyorsanız bu çift yükümlülük önemlidir.
Sosyal güvenlik farkı
Bu konuda şaşırtıcı bir durum vardır: limited şirket ortakları da zorunlu sigortalıdır.
| Kişi | Sigortalılık |
|---|---|
| Şahıs şirketi sahibi | Zorunlu sigortalı (4/a), kendi işverenidir |
| Limited şirket ortağı | Zorunlu sigortalı (4/a); kendi işverenidir |
| Limited şirkette maaşlı çalışan | 4/b (SSK) – işveren bildirir |
Sonuç: Limited şirket olmak sosyal güvenlik tarafında ek bir avantaj sağlamaz. Ortak zaten kendi sigortalısıdır; şirketin sağladığı tek fark, ortak dışındaki çalışanlara işveren olabilmesidir.
Zorunlu giderler
- Şahıs şirketi: Muhasebeci zorunlu değildir; yasal sınırların altında kazanç beyanı kendisi yapabilir
- Limited şirket: Mali müşavir veya muhasebeci zorunludur
- Limited şirket: Sermaye artırımı, ortak değişikliği ve bazı kararlarda denetçi gerekir
- Her iki türde de beyanname ve kayıt zorunluluğu vardır
|
Karar ağacı
- Faaliyet sizin kişisel riskinizi mi taşıyor? Hayır, şirketin borcu sizi bağlamasın istiyorsanız limited şirket
- Başka biriyle ortaklık kuracak mısınız? Evet ise şahıs şirketi kuramazsınız; limited şirket
- Kârı şirkette tutarak yatırım yapacak mısınız? Evet ise limited şirket duraklamayı kolaylaştırır
- İşe yeni başlıyorsanız veya test ediyorsanız Şahıs şirketi ile başlamak genelde daha pratiktir
- Kârı düzenli çekmek istiyorsanız Şahıs şirketinde yalnızca gelir vergisi ödersiniz
|
Hangi durumda hangisi
| Durumunuz | Öneri |
|---|---|
| Serbest meslek, tek kişi, küçük ölçek | Şahıs şirketi |
| Ortaklık kuracak iki kişi | Limited şirket (şahıs şirketi olmaz) |
| Yüksek kâr, düzenli dağıtım | Şahıs şirketi genelde daha avantajlı |
| Kârı büyütme ve yatırım planı | Limited şirket |
| Kişisel varlık korunacaksa | Limited şirket |
Sık yapılan 7 hata
- Limited şirketin sosyal güvenlik avantajı olduğunu sanmak. Ortak da zorunlu sigortalıdır.
- Şahıs şirketiyle ortak olmak. Şahıs şirketinde birden fazla ortak olamaz.
- Muhasebeci maliyetini hesaba katmamak. Limited şirkette zorunludur.Kâr dağıtım stopajını unutmak. İkinci vergi yükünü planlamamak.
- Zararı dağıtılmış kâr gibi göstermek. Limited şirkette mümkün değildir.
- Asgari sermaye tutarını teyit etmemek. Kanunda periyodik olarak güncellenir.
- Şirket borcunu kişisel borç sanmak. Limited şirkette ortak kefil olmaz.
|
Kontrol listesi
| Adım | Yapıldı mı |
|---|---|
| İş ortaklığı planlanıyorsa limited şirket değerlendirildi | ☐ |
| Borç sorumluluğu anlaşıldı | ☐ |
| Asgari sermaye tutarı güncel olarak teyit edildi | ☐ |
| Kâr dağıtım stopajı hesaba katıldı | ☐ |
| Mali müşavir maliyeti bütçeye eklendi | ☐ |
Kısaca
Şahıs şirketi bir gerçek kişinin mülkiyetindedir ve borçlardan şirket sahibi şahsi olarak sorumludur; alacaklı, evini ve maaşını hacz edebilir. Limited şirket ise ayrı bir tüzel kişidir, borçlarından yalnızca kendi mal varlığı sorumludur ve ortaklar yalnızca sermayeleriyle sınırlı sorumluluk taşır. Bu temel fark, iki şirket türünün tüm diğer farklarını belirler. Vergi tarafında şahıs şirketi gelir vergisine tabidir ve kârı dağıtıldığında ek vergi doğmaz; limited şirket kurumlar vergisine tabidir ve kâr dağıtıldığında gelir vergisi stopajı doğar. Sosyal güvenlikte ise şaşırtıcı biçimde limited şirket ortakları da zorunlu sigortalıdır, dolayısıyla limited şirket olmak bu alanda avantaj sağlamaz. Limited şirkette mali müşavir veya muhasebeci zorunluyken şahıs şirketinde bu zorunluluk yoktur. Başkasıyla ortaklık kurulacaksa yalnızca limited şirket seçeneği vardır. Asgari sermaye tutarı kanunda periyodik olarak güncellendiği için başvuru öncesinde teyit edilmelidir.
Yorum gönder