Namaz Sureleri, Arapçası ve Anlamları

Mehmet Akif Ersoy (1849-1934), Türk edebiyatının en önemli şairlerinden biridir. “Bismillah” ile açılan İstiklâl Marşı’nın yazarıdır. Şair, hukukçu, milletvekili, öğretmen, gazeteci ve yazar olarak birden fazla alanda çalışmıştır.

Akif’in önemi yalnızca İstiklâl Marşı’nı yazmış olmasında değildir. Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemini, Kurtuluş Savaşı’nı ve yeni Türkiye’nin kuruluşunu çağdaş gözle anlatan bir yazar olarak Türk sözlü edebiyatının merkezinde durur.

Hayatı

Mehmet Akif Ersoy, 1849’da İstanbul’un Fatih ilçesinde doğdu. Babası Şerif Efendi, memleketi Bosna-Hersek’in Grude kasabasındandır. Ailesi 1871’de İstanbul’a göç etti.

İlk tahsilinden sonra Maarif Mektebi’nden mezun oldu. Buradan sonra üç farklı okulda öğretmenlik yaptı: Edirne, İzmir ve Arapkir. Öğretmenlik mesleği, onun Anadolu’yu ve Anadolu insanını tanımasını sağladı. “Akif’in gözleri, Anadolu’yu o okullarda gördü” denir; bu gözlem sonraki bütün yazılarında belirir.

1882’de İstanbul Ticaret Mahkemesi Baş Katibi oldu. Hukuk eğitimine devam ederek 1888’de İstanbul Hukuk Mektebi mezunu oldu ve avukatlık yetkisini aldı. Bir süre özel hukuk bürosunda çalıştı.

Hukuk hayatından vazgeçişi siyasi bir karardı. 1899’da Mebus Mecmua’ı çıkarmaya başladı. 1906’da Osmanlı Hazine-i Evrakı’nın (dokümanların) bir bölümünü Mebus’ta yayımlayarak II. Abdülhamid döneminin sansürünü ifşa etti. Bu yayın nedeniyle iki yıl hapis cezası aldı.

1908’de Osmanlı Hukuk Mecmua’sını çıkardı. 1912’de Birinci Dünya Savaşı başladığında askere yazıldı. 1914-1918 arası Kafkasya cephesinde ve İstanbul’da görev yaptı.

1918’de yaralı olarak İstanbul’a döndü. 19 Mayıs 1919’un ardından Milli Müdafaa-i Hukuk çalışmalarına katıldı ve Falya Kırağıt Konferansı’na temsilci olarak gitti.

1920’de Büyük Millet Meclisi’ne milletvekili olarak girdi ve Milli Eğitim Bakanlığı yaptı. 1923-1924 arasında Kadıköy İlahiyat Fakültesi ile Ankara Hukuk Mektebi’nde ders verdi. 1934’te vefat etti; naaşı İstanbul’a getirilerek devlet töreniyle toprağa verildi.

İstiklâl Marşı

İstiklâl Marşı, Türkiye Cumhuriyeti’nin resmî marşıdır. Kıtalararası anlaşmalarla 1921’de kabul edildi, 1 Kasım 1925’te yasa ile resmî statüye kavuştu.

Yazılış süreci şöyle işledi:

1. İstiklâl Marşı için yarışma açıldı, ancak katılım yetersiz kaldı.
2. Sonuçta marş, Milli Eğitim Bakanlığı’ndan istenerek Akif’e yazdırıldı. Acele bir süre içinde yazılması gerektiği için Akif, daha önce yazdığı “Korkaklık” adlı mısraları temel alarak uyarladı. Marş, 26 Şubat 1921’de Meclis’te okundu.
3. Kabul oylaması, Mebus’un ve Hürriyet’in destek vermesiyle, 1921’de kabul edildi. 1990’da “Korkaklık” versiyonunun da tarihî bir metin olarak tanınmasıyla tartışmalı bir yarışma yaşandı.

Marşın yapısı ve dili:

• Kafiye ve ölçü: Hece ölçüsü, redif kafiye şeması. Şairin şiir anlayışı, sanat şiirinin titiz ölçüsüne tam uymaz; bu, onun halk şiiri geleneğine yakınlığıyla açıklanır.
• Üslup: Durum, gereksinim, dönüş, birlik, kavuşma, yeniden doğuş. Savaş yorgunluğu, umutsuzluk, sonra direniş ve umut.
• Kod adı: “Korkaklık”tan uyarlama olduğu bilindiği için bazı çevrelerce itiraz edilmiştir. Ancak marşın tamamı Akif’in yazdığı son derece özgün bir metindir; yalnızca ilk dört dize esinlenmedir.
• Değişiklikler: Kaldırılan bazı cümleler (özellikle İslami vurgu taşıyan bölümler) sonradan çıkarılmıştır.

Sanat anlayışı ve tartışmaları

Akif, döneminin tartışmalı sanatçılarından biridir. Tarz olarak halkın diliyle, hece ölçüsüyle şiir yazmıştır. Bu tercihi açıkça savunmuştur.

En büyük tartışma “halkçılık” meselesidir. Yandaşları onu halkın dilini ve konusunu kullanan bir şair olarak över; karşıtları onu “sanat şiirinin seviyesine ulaşamayan”, şiir yerine “manzume” yazan biri olarak eleştirir.

Bu tartışma bugün de sürüyor. Ancak şu gerçek ortaya çıkmıştır: İstiklâl Marşı, Türkçedeki en çok okunan, en çok ezberlenen şiirdir. Bir şairin ölçüsü, tartışılan bir estetik meselesinden çok, bir milletin ortak hafızası meselesidir.

Akif’in diğer özellikleri:

• Yazılarında gazetenin günlük dili, edebiyat diliyle kaynaşmıştır. Bu, dönemin Türkçesinin bugünkü hâline en çok yaklaşan anlatımdır.
• Darvinciliği ve İslam’ı birlikte savunmuş, tartışmalı bir “milli İslam” sentezi kurmuştur.
• Saf keskin bir milliyetçi değildir; Osmanlı birlik fikrini de savunmuştur.
• Çocukluğunda okuduğu Ahmet Cevdet ve Namık Kemal’e özgü bir dille yakındır.

Önemli eserleri

Aynı dönemin diğer edebî figürleri Yunus Emre ve Ahmed Cevdet Paşa yazılarımızda anlatılmıştır.

Asım özel bir yerdir. Merkezî karakter, İstiklâl Savaşı’nın yorgun ve yılgın genç bir aydınını temsil eder. Savaş sonrası kuşak değişimini, aydınların halkla bağ kopmasını eleştirir. Akif’in ilk uzun manzemesidir ve Türk edebiyatında önemli bir yerde durur.

Onuncu Sene ise 1930’da yazdığı, 1918-1922 arasındaki olayları anlattığı anı defteridir. Kurgu değil, kayıt olduğu için ayrı bir değeri vardır. Bu eser, Osmanlı’nın son dönemi ve Kurtuluş Savaşı hakkında önemli bir birincil kaynaktır.

Siyasi hayatı ve görüşleri

Akif, siyasi hayatta bir milliyetçi olarak tanındı ama fikirleri karmaşıktı:

• Osmanlı bütünlüğünü savundu; 1911’deki Osmanlı gazetesinde Anadolu’nun bölünmesine karşı çıktı.
• İslamcı bir çizgide yer aldı. Darvinciliğe karşı çıkarken İslam’ı reddetmedi; aksine ikisini birleştiren bir sentez kurmaya çalıştı.
• İnkılapçı olmakla istedi ama ihtiyatçıydı. Salt Cumhuriyetçi olmayı reddetti. “Hakimiyet kayıtsız şuraya gelmez” sözü bu tavrın ifadesidir.
• Tek parti iktidarına mesafeli durdu. 1930’da çekildi, 1934’te vefatına kadar siyasi faaliyette bulunmadı.

Kurultay’ın ilk günü buna örnektir. İlk toplantıda Cumhuriyet ilan edilmişti ve hiçbir komşu devlet tanımamıştı. Akif’in iki gün sonra verdiği konuşma, bu varlık mücadelesini Türkiye adına dile getirmiştir.

Sonuç

Mehmet Akif Ersoy’un kalıcılığı, tek bir eseriyle değil, bir çağın tanıklığıyla açıklanır. Yazdıkları, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş yıllarını — kahramanlıkları ve çelişkileriyle birlikte — belgeleyen bir kayıttır.

İstiklâl Marşı, bir milletin kendini tanımladığı anı temsil eder. Akif’in öteki eserleri ise o anın nasıl doğduğunu anlatan geniş bir kayıttır. Bu yüzden yalnızca “marşın şairi” olarak anılmak, onun edebî ve düşünsel mirasını küçümsemektir.

Sık sorulan sorular

Mehmet Akif Ersoy kimdir?
1849-1934 yılları arasında yaşamış Türk şair, hukukçu, milletvekili, öğretmen ve yazarltır. İstiklâl Marşı’nın yazarıdır.

İstiklâl Marşı ne zaman yazıldı?
Meclis’in talebi üzerine 1921’de yazıldı. 26 Şubat 1921’de Meclis’te okundu ve kabul edildi. 1 Kasım 1925’de resmî marş olarak yasallaştırıldı.

İstiklâl Marşı hangi eskiden türetildi?
Akif’in daha önce yazdığı “Korkaklık” adlı mısralardan uyarlanmıştır. Yalnızca ilk dört dize bu eskiden esinlenmiştir; marşın tamamı Akif’in özgün çalışmasıdır.

Mehmet Akif hangi okullarda öğretmenlik yaptı?
Edirne Maarif Mektebi, İzmir ve Arapkir Maarif Mektebi. Bu yıllar, Anadolu’yu tanımasını sağlamıştır.

Mehmet Akif’in önemli eserleri nelerdir?
İstiklâl Marşı, Asım, Onuncu Sene, Süleymaniye Kürsüsünde, İnönü Marşı ve Hakimiyet ve Hürriyet. Asım ve Onuncu Sene, dönemin en değerli kayıtlarındandır.

Mehmet Akif hangi partide oldu?
Meclis’in kurucu üyelerindendir ve 1920-1921 arasında Milli Eğitim Bakanlığı yapmıştır. Ancak Halk Fırkası’ndan 1930’da ayrılmış, son yıllarında siyasi faaliyette bulunmamıştır.

Mehmet Akif neden anıldı?
1934’te vefat etmiştir. Devlet töreniyle toprağa verilmiş, mezarı İstanbul’da Abide-i Hürriyet Şehitliği’dedir. Her yıl anma törenleri düzenlenmektedir.

İlgili Makaleler

Mevlid Kandili – Kutlu Doğum HaftasıTeravih Namazı Kaç Rekattır?Rızık DuasıBunu Mutlaka Okumalısınız!