Enişte Nedir? Enişte Kime Denir, Bacanak Farkı
Enişte, bir erkeğin kız kardeşinin kocasıdır. Yani senin için enişte, kız kardeşinin eşi olan adamdır. Karşılığı olan bir sözcük de vardır: bir kadın, kocasının kız kardeşinin kocasına bacanak der.
Enişte kime denir?
| Kişi | Ona ne denir? |
|---|---|
| Kız kardeşinin kocası | Enişte |
| Erkeğin kız kardeşi | Kazıkayın, kayıksıra, kaynıka |
| Kardeşinin karısı | Yenge (kayınbiraderin karısı) |
| Eşinin kız kardeşi | Elti, görümce |
| Eşinin kız kardeşinin kocası | Bacanak |
| Eşinin erkek kardeşi | Kayınbirader, kayınço, baldır |
Yani ilişki karşılıklıdır: senin kız kardeşinin kocası sana enişte der, o da sana aynı şekilde hitap eder.
Enişte ne demek, kökeni
“Enişte” sözcüğünün kökeni tartışmalıdır. En yaygın görüş, Farsça kökenli olduğu yönündedir. Bazı sözlükler Arapça bir köke de işaret eder. Anlamı zamanla “kız kardeşin kocası” biçimine yerleşmiştir.
Köken ne olursa olsun, sözcük bugün Türkiye’nin her yerinde anlaşılan, günlük dilin parçası olan bir kelimedir.
Kazıkayın ve kaynıka
Erkeğin kız kardeşi için “enişte” denmez. Bu kişiye kazıkayın ya da kaynıka denir. Bu sözcükler günümüzde daha az yaygın ama özellikle Anadolu’nun bazı yörelerinde hâlâ günlük dilde kullanılır.
“Kaynıka” sözcüğü bazı yörelerde ayrıca kayınvalid anlamında da kullanılır. Bu, sözcüklerin yöreden yöreye anlam değiştirmesinin güzel bir örneğidir.
Enişte ile diğer terimler farkı
Bu kümede en sık karışan üçlü şudur:
| Sözcük | Kime denir? | Bağlantı |
|---|---|---|
| Enişte | Kız kardeşinin kocası | Kan bağı yok, aile bağı var |
| Bacanak | Eşinin kız kardeşinin kocası | Kan bağı yok, aile bağı var |
| Damat | Kız kardeşiyle evlenen adam | Enişte ile aynı kişi |
Yani bir erkeğin kız kardeşiyle evlenen kişi, kız kardeşine damat, kendisine enişte olur. İki sözcük aynı kişiyi gösterir, kullanıldığı kişiye göre değişir.
Enişte ilişkisi pratikte nasıl yürür?
Eniştelik Türkiye’de şaşırtıcı derecede yakın bir ilişkidir. Özellikle küçük şehir ve köyde, enişte bir “damat gibi” aile üyesidir:
Yenge ilişkisinin nasıl kurulduğunu Yenge Nedir yazımızda anlattık.
1. Aile kararlarına katılır. Önemli konularda aile reisinin yanında ikinci isim çoğu zaman eniştedir. Özellikle büyük masraf, ev alımı ya da aile borcu gibi konularda.
2. Ailenin “dış bağlantısı”dır. Hastane işlemleri, okul kayıtları, resmi daireler — aile içindeki erkeklerin gitmesi gereken yerlere genellikle enişte gider. Bu, ona kastedilmiş bir görev değil, geleneksel bir düzenidir.
3. Torunlarla ilişkisi ayrıdır. Kardeşinin çocuğu enişteye kendi çocuğu gibi sarılır. Enişte de yeğenlerini kendi çocukları gibi sever. Aradaki kan bağı yoktur ama duygusal bağ tamdır.
4. Düğünlerde rol alır. Düğün hazırlıklarında sağdıç veya dünür görevini çoğu zaman enişte üstlenir. Sağdıçlığın ayrıntısını Sağdıç Nedir yazımızda anlattık.
Enişte ile dünür ilişkisi
Enişte, düğün hazırlıklarında çoğu zaman sağdıç ya da dünür olur.
Düğün hazırlıklarında görev alan enişteye sıklıkla “dünür” de denir. Ancak bu iki görev tamamen aynı şey değildir:
- Sağdıç, gelin ya da damatla birlikte giden, yola eşlik eden erkektir.
- Dünür, düğün hazırlıklarını bütünüyle yöneten, bütçeyi tutan kişidir.
Görev üstlenen enişte, aynı kişide her iki rolü birden üstlenebilir. Dünürlük görevinin ayrıntısını Dünür Nedir yazısında bulabilirsiniz.
Enişte ile aile arasındaki mesafe
Bu ilişkinin karşı tarafındaki kadın, kocasının kardeşinin karısıdır: yenge. Bilinmesi gereken en önemli ayrım budur.
Yakınlık her zaman sorunsuz olmaz. En sık yaşanan gerilimler:
- Para konuları. Enişte, aile kararlarında söz sahibi olduğu için mali konularda da sorgulanır. “Enişte bir şey aldı” söylentisi aile içinde en hızlı yayılan şeydir.
- Karar verme yükü. Aile reisi olmayan ama her kararda bulunan biri zamanla yalnızlaşabilir.
- İki kardeş arasındaki gerilim. Kardeşler arasındaki anlaşmazlık doğrudan enişteye de yansır. İki kardeş birbirine küstüğünde enişte hangisini destekleyeceğini seçmek zorunda kalabilir.
Pratikte en işe yarayan yaklaşım şu: parasal konuları yazılı yapmak. Ortak mülk, ortak iş veya kefet gibi konularda kimin ne kadar sorumlu olduğu baştan yazılsa, sonradan kimse tek taraflı hareket edemez.
Sık sorulan sorular
Enişte ne demek?
Bir erkeğin kız kardeşinin kocasıdır. Senin için enişte, kız kardeşinin eşidir.
Enişte kime denir?
Kız kardeşinle evlenen erkek, kardeşine damat, sana enişte olur.
Enişte ile bacanak farkı nedir?
Enişte, kız kardeşinin kocasıdır. Bacanak ise eşinin kız kardeşinin kocasıdır. Yani enişte senin tarafından, bacanak eşin tarafından gelir.
Erkeğin kız kardeşine ne denir?
Kazıkayın veya kaynıka denir. Bazı yörelerde bu sözcük kayınvalid anlamında da kullanılır.
Enişte ile damat farkı nedir?
Aynı kişiyi gösterirler. Kız kardeşine damat, kendisine enişte denir.
Enişte aile üyesi midir?
Kan bağı yoktur, aile bağı vardır. Özellikle küçük şehir ve köyde aile üyesi gibi davranılır ve aileden biri sayılır.
Bu içeriği paylaşın:
Yorum gönder