Entübe Ne Demek?

Entübe, kulak kanalındaki iltihabın birikmesidir. Kulak kanalı nemli ve karanlık bir ortamdır; doğru koşullarda burada bakteri ve mantar ürememesi gerekir. Ama çeşitli sebeplerle bu denge bozulur ve iltihap birikir.

Bu yazıda entübenin ne olduğunu, neden oluştuğunu, nasıl anlaşıldığını ve evde ne yapılabileceğini anlatıyoruz. Bu bir sağlık bilgilendirmesidir; tanı ve tedavi için kulak burun boğaz uzmanına başvurulmalıdır.

Entübe nedir?

Entübe, kulak kanalının dış bölümündeki bezlerin salgılarının birikmesiyle başlar. Normalde bu salgılar dışarı atılır. Akış yavaşladığında salgılar birikir ve hamurumsu bir kıvam oluşturur. İşte bu birikim entübedir.

Entübe tek başına bir hastalık değil, bir zemindir. Bakteri veya mantar enfeksiyonu genellikle entübenin üzerine yerleşir. Yani entübe olmadan da kulak enfeksiyonu olabilir, ama entübe varsa risk çok artar.

En sık görülen belirti kulak tıkanıklığıdır. Ses duyma, özellikle kendi sesinizi duyma konusunda garip bir his verir. Bu, orta kulak iltihabıyla karıştırılabilir; bu yüzden teşhis önemli.

Entübe neden oluşur?

Beş ana sebep var ve çoğu günlük alışkanlıklarla ilgilidir.

Birincisi ve en önemlisi: kulak çubuğu kullanımı. Bilinen en büyük sebep bu. Kulak çubuğu salgıyı içeri iter ve içeriye doğru bastırır. Bir kulak çubuğu birkaç kullanımdan sonra kronik bir sorun yaratabilir.

İkincisi: kulağa su girmesi. Yüzme, duş veya yıkanma sonrası kulak kanalında nem kalır. Nem, bakteri ve mantar için ideal bir ortamdır.

Üçüncüsü: kulaklık ve kulak tıkacı. Uzun süreli kullanım kulak kanalını kapatır ve nemlendirir. Yanlış boyuttaki kulaklık kanalı tamamen kapatarak daha da kötüleştirir.

Dördüncüsü: kulak kanalı yapısı. Dar veya kıvrımlı kulak kanalı, salgının doğal atılmasını engeller. Genetik bir özelliktir ve sık görülür.

Beşincisi: alerji ve cilt hastalıkları. Egzama, sedef hastalığı ve alerjik rinit kulak kanalını tahriş eder. Bu durumda asıl sorun alttaki hastalıktır.

Belirtiler

Entübe genellikle sessiz ilerler. Bazı kişiler yıllarca fark etmez. Belirtiler ortaya çıktığında:

• Kulak tıkanıklığı — en sık görülen belirti. Bu, orta kulak iltihabı sanılır ve yanlış tedaviye yol açar.
• Kulak akıntısı — berrak veya sarımsı. Enfeksiyon varsa kötü kokuludur.
• Kulakta kaşıma isteği — sürekli, kısa süreli ve rahatsız edici.
• Kulak içinde basınç hissi — özellikle dalıştan sonra oluşur.
• İşitmede azalma — tıkanıklık yüzünden. Geçici bir kayıptır; tıkanıklık açılınca düzelir.

Ağrı olmaması önemli. Entübe tek başına genellikle ağrı yapmaz. Ağrı varsa enfeksiyon düşünülmeli, ve bu kulak çubuğuyla uğraşmamanın bir gerekçesidir.

Evde ne yapılabilir?

Bu soru en çok sorulan soru ve en tehlikeli alan burasıdır. Önce bir uyarı:

En tehlikeli yöntem: Kulak çubuğu, kürdan, kıllık, ya da kulağa kaş kalemi sokmak. Bunlar entübeyi içeri iter, kulak kanalını yırtar ve enfeksiyon riskini artırır. Hiçbir koşulda yapmayın.

Önerilmeyen yöntemler: Kulak mumu, ısıtılmış yağ damlatma, hardal otu. Bunların hiçbiri tıkanıklığı çözmez; bir kısmı kulak zarına zarar verebilir. İnternette kulak mumu önerme yazıları vardır; hepsi risklidir.

Yapılabilecekler:

1. Kuru tutmak. Duştan sonra başınızı yana yatırıp kulak kanalının boşalmasını sağlayın. Saç kurutma makinesini en düşük ayarda 30 saniye tutun. Birkaç damla ısıtılmış zeytinyağı damlatmak da yararlı olabilir; ancak kulak zarı delik olanlarda kullanılmamalı.

2. Kulaklık kullanımını azaltmak. Uzun süreli kulaklık kullanmayın, ara verin. Ses seviyesi kulağı yorar, kulaklık tıkanıklık yaratır.

3. Tuzlu su çözeltisi kullanmak. Bir bardak ılık suya yarım çay kaşığı tuz ekleyin. Bu, kulak kanalını kurutur ve pH’ını dengeler. Şırınga ile yavaşça verilebilir; şırıngayı siz doldurmadan başlamayın.

4. Düşen ya da kayan malzeme varsa. Kulak kanalına bir şey girdiyse ve 24 saat içinde çıkmıyorsa doktora gidin. Hiçbir araçla çıkarmaya çalışmayın.

5. Alerjinizi tedavi ettirin. Kronik kaşıntının sebebi alerjiyse, tedavi edilmeden kulak sorunu çözülmez. Tekrarlayan kaşıntıda bir hekim muayenesi şarttır.

Doktora ne zaman gitmeli?

Aşağıdaki durumlardan biri varsa kulak burun boğaz uzmanına başvurun:

• Ağrı, özellikle gece artan kulak ağrısı — orta kulak iltihabının göstergesi olabilir
• Kulak akıntısı — koku varsa enfeksiyon vardır
• İşitme kaybı 48 saati aşıyorsa — tıkanıklık değil başka bir neden olabilir
• Baş dönmesi — iç kulakla ilgili olabilir
• Tek taraflı sürekli uğultu — kulak kanalı veya orta kulak sorunu

Doktora giderken dikkat edilecek bir şey var: Muayeneden önce kulağınıza hiçbir şey koymayın. Doktorun görmesi gereken tabloyu bozmuş olursunuz; tanı yanlış gider.

Muayene genellikle kulak muayene aleti (otoskop) ile yapılır. Gerekirse timpanometri (işitme testi) yapılır. Çoğu vakada tek muayene yeterlidir.

Tedavi nasıl yapılır?

Tedavi yöntemi entübenin aşamasına göre değişir:

Hafif vakalar: Kulak damlası, kanalın temizlenmesi. Çoğu entübe tek seansta çözülür.

Tekrarlayan vakalar: Kulak kanalı düzenli aralıklarla temizlenir. Buna mikrosuction (mikro aspirasyon) denir. Hekim kulak kanalını görerek temizler; evde yapılabilecek bir işlem değildir.

Enfeksiyon varsa: Kulak damlası içinde antibiyotik bulunabilir. Ağızdan antibiyotik genellikle gerekmez.

Kronik vakalar: Kulak kanalı dar veya çok kıvrımlıysa cerrahi seçenekler düşünülebilir. Bu aşama nadiren gündeme gelir.

Önleme

En etkili önlem kulak çubuğunu bırakmaktır. Bu bir alışkanlıktır ve bırakılması 1-2 hafta sürer. Kulağınızı temizleme ihtiyacı hissettiğinizde şunları yapabilirsiniz:

Çubuk yerine kulağın arkasını temizleyin. Kulak kanalının dış kısmı kulak kepçesiyle temizlenir; kanalın içi kendi kendini temizler. Dış kulak kulağı kirli görünse bile kanalı temiz değildir.

Kaşıma ihtiyacını kesin. Kaşındıkça cilt tahriş olur, daha çok kaşıma ihtiyacı doğar. Bu bir döngüdür ve kırmak gerekir.

Yüzerken kulağınızı koruyun. Kulak tıkacı ya da özel yüzler koruması kullanın.

Yüzme sonrası kurutun. Kulak kanalı nemli kalırsa 24 saat içinde sorun başlar.

Kulağınızı ne zaman temizletmelisiniz?

Kulak kanalı temizliğini doktorlar “kulak hijyeni” olarak adlandırır. Kimsenin kulak kanalını düzenli olarak temizletmesi gerekmez. Kulak kendi kendini temizler; kulak mumu salgısı kulak kepçesine doğru iterek dışarı atar.

Temizlik gerektiren durumlar:

• Tıkanıklık hissi bir aydan uzun sürüyorsa
• Sık kulak enfeksiyonu geçiriyorsanız
• Kulak kanalı dar veya kıvrımlıysa (doktorunuz periyodik temizlik önerebilir)
• Sporcuysanız ve kulak kanalına su giriyorsa

Bu, “her ay kulak kanalını yıkayın” anlamına gelmez. Yılda bir-iki kez hekim kontrolü, çoğu kişi için yeterlidir. Bu süre, sorun yaşayanlar için geçerli değil; onlar daha sık gitmeli.

Kısaca: entübe

Kulak kanalında biriken salgıdır; tek başına hastalık değildir ama enfeksiyona zemin hazırlar. En sık sebebi kulak çubuğudur. Tedavisi kolaydır, ama kendi kendinize kulak temizlemek sorunu ağırlaştırır.

Pratik özet: Çubuk sokmayın, kurutun, ve tıkanıklık bir aydan uzun sürüyorsa doktora gidin. Bu üç cümle, kulak bakımı için gereken neredeyse her şeyi içeriyor.

Sağlık konularında mutlaka bir hekime danışmanız gerektiğini hatırlatalım. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Genel sağlık sorularınız için bel ağrısı gibi yazılarımıza bakabilirsiniz, ancak hekim muayenesi her zaman esastır.