Boşanmada Uzlaşma: Tek Oturumda Boşanma Nasıl Olur, Velayet Ne Zaman Sorun Çıkar?
Boşanmada uzlaşma usulü, eşlerin boşanma konusunda anlaştıklarını aile mahkemesine birlikte bildirmesiyle işler. Mahkeme tek oturumda karar verir; dava açılmasına gerek kalmaz ve süreç aylarca sürmez. Ancak çocukların velayeti konusunda uyuşmazlık varsa hâkim kararı erteleyip üç ay süre verir; süre içinde uyuşmazlık giderilmezse boşanma hükmü yine verilir.
Bu yazıda uzlaşmalı boşanmanın koşullarını, hangi konularda anlaşmanız gerektiğini, davasız sürecin nasıl işlediğini ve en çok karıştırılan üç kavramı açıklıyorum. Süre ve usul ayrıntıları mevzuatla düzenlendiği için güncel mevzuatı teyit edin.
Uzlaşma usulü nedir
Taraflar, boşanma uyuşmazlığını mahkemeye birlikte bildirerek uzlaşma usulünü isteyebilir. Bu usulde mahkeme yalnızca tarafların anlaştığı konularda karar verir.
| Konu | Anlaşma olmadan karar verilir mi |
|---|---|
| Evliliğin boş kaldığı süre | Evet, hâkim kendisi belirler |
| Boşanma kararı | Evet, verilir |
| Mal paylaşımı | Anlaşma varsa evet |
| Nafaka | Anlaşma varsa evet |
| Çocukların velayeti | Anlaşma yoksa üç ay süre verilir |
Uyuşmazlığı saklamayın. Velayette anlaşma yoksa mahkeme üç ay içinde uyuşmazlığı gidermenizi ister; bu sürede uyuşmazlık giderilmezse boşanma yine gerçekleşir. Saklamanın bir avantajı yoktur, yalnızca süreyi uzatır.
Koşullar
- Her iki tarafın da duruşmaya gelmesi ve talebi birlikte açıklaması gerekir.
- Uyuşmazlık dava yoluyla değil, birlikte bildirimle ortaya konur.
- Evliliğin süresi ve ortak yaşam durumu mahkemece incelenir.
Noterde boşanma olur mu
Hayır. Türkiye’de noterlerde boşanma olayı görülmez ve hiçbir kurumda evlilik, noter işlemiyle sona erdirilemez. Boşanma yalnızca mahkeme kararıyla olur.
Noterde düzenlenebilen tek şey, tarafların birlikte hazırladığı bir protokoldür. Bu protokol mahkemeye sunulur ve mahkeme kararına esas alır; kendiliğinden boşanma etkisi doğurmaz.
İki yolun karşılaştırması
| Uzlaşmalı boşanma | Boşanma davası | |
|---|---|---|
| Ne zaman | Taraflar anlaştıysa | Anlaşma yoksa veya boşanmada anlaşmazlık varsa |
| Duruşma sayısı | Genellikle tek oturum | Birden fazla, aylarca sürebilir |
| Maliyet | Düşük; mahkeme masrafları alınmaz | Duruşma, bilirkişi ve vekalet ücreti |
| Velayet uyuşmazlığı | Üç ay süre verilir | Mahkeme velayeti kendisi kararlaştırır |
| Kararın niteliği | Usule özgü düzenlemelere tabidir | Temyize tabidir |
Uzlaşmanın avantajı maliyet ve süredir. Birden fazla duruşma, yol gidiş geliş ve avukat ücreti ortadan kalkar. Buna karşılık uzlaşma, tarafların gerçekten anlaşmasını gerektirir; anlaşma yoksa bu yol kullanılamaz.
Adım adım süreç
- Protokol hazırlayın. Mal paylaşımı, nafaka, velayet ve varsa nafaka miktarı yazılı olarak kararlaştırılır.
- Aile mahkemesine birlikte başvurun. Her iki taraf duruşmaya gelir.
- Talebinizi birlikte açıklayın. Mahkeme anlaşmanızı dinler.
- Velayet uyuşmazlığı varsa hâkim üç ay süre verir.
- Süre içinde uyuşmazlık giderilmezse hâkim boşanma hükmünü verir.
Boşanmazlık davası
Bu konu en çok karıştırılanlardan biridir. Boşanmazlık davası hiçbir koşulda boşanma yerine geçmez. Yalnızca ortak yaşamın hangi tarihte sona erdiğini belirler.
- Evlilik ömrünün üç yılı geçmiş ve karşılıklı iki yıl ayrı yaşama söz konusuysa, mahkeme karar verene kadar ortak hayata son verilebilir.
- Mahkeme, ayrı yaşamın başlangıç tarihini belirler.
- Bu tarih, nafaka ve ortak mal hesabında belirleyici olur.Boşunma yine gerekir. Ortak hayatın sona ermesi evliliği bitirmez.
Neden önemli: Ayrı yaşam başladıktan sonra eşlerden biri başkasıyla yaşamaya başlarsa, o tarihten itibaren boşanmazlık davası açılması yasal zorunluluk hâline gelir. Açılmazsa nafaka ve paylaşım hesaplarında tarih itirazı ileri sürülebilir.
Anlaşmanın yazılı olması
Uzlaşma usulünde anlaşmanın yazılı olması zorunlu değildir, ancak sonradan ortaya çıkan anlaşmazlıkları önlemek için güçlü biçimde tavsiye edilir.
| Mutlaka yazılı olması gerekenler | Yazılı olması faydalı olanlar |
|---|---|
| Mal paylaşımının ayrıntısı | Ortak alanların kullanımı |
| Nafaka miktarı ve ödeme günü | Birden fazla taşınmazın paylaşımı |
| Çocukların velayeti ve kişisel ilişki düzeni | Gelecekteki masraf paylaşımı |
| Karşılıklı hakların feragati | Taşınma ve teslim tarihleri |
Karşılıklı hak feragati konusunda dikkatli olun. Her hakkı feragat etmek, ileride bir alacağınızı da ortadan kaldırabilir. Bu maddeyi imzalamadan önce kapsamını inceleyin.
Ortak konut ve taşınma
Uzlaşmada en sık anlaşmazlığa düşen konu ortak konuttur. Üç yol vardır ve taraflar birini seçmelidir.
| Seçenek | Anlaşmada yazılması gereken |
|---|---|
| Satış | Satış süreci, paylaşım ve satış bedelinin dağıtımı |
| Bir eşe bırakılması | Karşılığında ödenecek bedel ve ödeme planı |
| Kiraya verilmesi | Kira gelirinin paylaşım oranı ve yönetim şekli |
Taşınma tarihini belirleyin. Belirlenmezse tahliye ve eşya taşıma konusunda sonradan yeni uyuşmazlık çıkar. Taşınmayla ilgili vergi ve masraf sorumluluğunu da yazılı olarak dağıtın.
Sık yapılan 8 hata
- Noterde boşanulabileceğini sanmak. Noter boşanma kararı vermez.
- Velayet uyuşmazlığını saklamak. Süreyi uzatır, sonucu değiştirmez.
- Boşanmazlık davasını boşanma sanmak. Boşanmazlık davası hiçbir zaman boşunma yerine geçmez.
- Karşılıklı hak feragati kapsamını okumamak. Alacaklarınız da ortadan kalkabilir.
- Taşınma tarihini yazmamak. Tahliye ve eşya sorunları doğar.
- Anlaşmayı yalnızca sözlü yapmak. Sonradan ispat edilemez.
- Karar verilmeden mal paylaşımına başlamak. Karar kesinleşmeden taşınmaz devri yapılamaz.
- Uzlaşma usulünde tüm konuların kararlaştırıldığını varsaymak. Kararlaştırılmayan konular dosyayı uzatır.
Kontrol listesi
| Adım | Yapıldı mı |
|---|---|
| Mal paylaşımı yazılı olarak kararlaştırıldı | ☐ |
| Nafaka miktarı ve ödeme günü belirlendi | ☐ |
| Çocukların velayeti konusunda uzlaşıldı | ☐ |
| Kişisel ilişki düzeni yazıya geçirildi | ☐ |
| Ortak konut için karar verildi | ☐ |
| Taşınma tarihi belirlendi | ☐ |
| Karşılıklı hak feragatinin kapsamı incelendi | ☐ |
Kısaca
Uzlaşmalı boşanma, eşlerin boşanma konusunda anlaştıklarını aile mahkemesine birlikte bildirmesiyle işleyen ve genellikle tek oturumda tamamlanan bir usuldür; mahkeme masrafları alınmadığı için maliyeti de düşüktür. Bu usulde mahkeme yalnızca tarafların anlaştığı konularda karar verir; çocukların velayeti konusunda uyuşmazlık varsa hâkim üç ay içinde giderilmesi için süre verir, süre dolarsa boşanma hükmü yine verilir. Türkiye’de noterde boşanma olayı görülmez ve hiçbir kurumda evlilik noter işlemiyle sona erdirilemez. Boşanmazlık davası da boşunma yerine geçmez; yalnızca ortak yaşamın hangi tarihte sona erdiğini belirler ve bu tarih nafaka ile ortak mal hesabında belirleyicidir. Anlaşmanın tamamı yazılı olmalı, özellikle mal paylaşımı, nafaka, velayet, ortak konutun akıbeti ve taşınma tarihi açıkça kararlaştırılmalıdır.
Yorum gönder