Damat Nedir? Damat Kimdir, Damat ve Güvey Farkı

Damat, kız kardeşe evlenen erkektir. Bir erkek ya da kadının kız kardeşiyle evlenen erkeğe damat denir. Yani damat, bir aileye kız kardeş üzerinden katılan erkektir.

En sık yapılan karışma: Damat ile kayınbirader karıştırılır. Kayınbirader eşin kız kardeşinin kocasıdır; damat ise kendi kız kardeşinle evlenen erkektir. Aynı kişi olabilirler — çünkü bir erkek, kız kardeşine göre damat, kız kardeşinin kocasına göre kayınbiraderdir. Hangi sözcüğün kullanılacağı kimin kime baktığına bağlıdır.

Damat kime denir?

• Kız kardeşinle evlenen erkek. En temel tanım budur.
• Kız yeğeniyle ya da daha uzak bir kadın yakınıyla evlenen erkek. Bu genişletilmiş anlam daha çok düğün geleneklerinde kullanılır; “düğünün damadı” denince kastedilen gelinin babası ya da yakın erkek akrabası da olabilir.

Yanlış olan bir tanım: Damat, kuzeniyle evlenen erkeğe denmez. Kuzenle evlenen kişi, o kuzenin eşine göre kayınbirader, kendi yakın çevresine göre ise başka bir ad alır; “damat” bu ilişkiyi tanımlamaz.

Damatın kız kardeşe ve kız kardeşinin eşine nasıl hitap eder?

Aynı ailede iki taraf farklı sözcükler kullanır. Örnek: Ayşe’nin kız kardeşi Zeynep ile Kemal evlenmiştir.

• Ayşe’ye göre Kemal kayınbirader, Zeynep elti ya da görümcedir.
• Kemal’e göre Ayşe bacanakdır (saygılı karşılıkları enişte, yenge).

Yani damat kavramı karşılıklı bir aile bağıdır ve hangi sözcüğün kullanılacağı konuşan kişinin konumuna göre değişir.

Damat ne demek, kökeni

“Damat” sözcüğünün kökeni tartışma konusudur. En yaygın görüş, Farsça dāmad biçiminden, Arapça üzerinden Türkçeye geçtiği yönündedir. Ancak bu görüş kesin bir kanıta dayanmaz.

Türkçedeki anlamı ise zamanla belirgin biçimde daralmıştır: geniş anlamda “evlenen erkek” olan sözcük, önce “kız kardeşe evlenen erkek”, sonra da düğün bağlamında “gelin tarafından gelen erkek yakın” anlamına yerleşmiştir. Bu yüzden bugün “düğünün damadı” denirken çoğu zaman düğünde hazır bulunan erkek kastedilir.

Gelenekte damadın görevleri

Bunlar yöreden yöreye değişse de ana hatları şöyledir:

1. Düğün masrafının bir kısmını karşılamak. Giderler taraflarca paylaşılır; bazı yörelerde masrafın büyük bölümü damattan beklenir.
2. Düğün hazırlıklarını yönetmek. Müzisyen, fotoğrafçı, yemek ve ulaşım gibi teknik işler damadın takibindedir.
3. Sağdıç ve dünür görevlerini görmek. Kısa çevre düğünlerde damatın kendisi ya da bir yakını bu görevleri üstlenir.
4. Güveyi karşılamak. Düğün günü damat, yeni eve gelen güveyi karşılar ve eve götürür.

Damat ile güvey farkı

Bu iki kavram karıştırılır ama farklı durumları anlatırlar:

Başka bir ifadeyle damat aileye ilk kez bir erkek katar, güvey ise o ilişkinin yerine geçen yeni erkektir. Bu yüzden ikisi “aynı kişi” olabilir; yalnızca ikinci evlilik söz konusu olduğunda güvey denir. Bazı yörelerde güvey sözcüğü, düğüne gelen erkek anlamında daha geniş kullanılır.

Damat ile kayınbirader farkı

İki sözcük sık karıştırılır:

Pratikte aynı kişi her iki adla da anılabilir. Ayşe’nin kız kardeşi Zeynep ile evlenen Kemal, Zeynep’e göre damat, Ayşe’ye göre kayınbiraderdir. Ayrıntılı açıklama için kayınbirader nedir yazısına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Damat kimdir?
Kız kardeşe evlenen erkektir.

Damat kuzeniyle evlenen kişi mi?
Hayır. Kuzeniyle evlenen kişiyi “damat” olarak tanımlamak doğru değildir.

Damat ile güvey farkı nedir?
Damat kız kardeşe ilk kez evlenen erkektir; güvey ise kız kardeşin eşi öldükten ya da ayrıldıktan sonra kız kardeşe yeniden evlenen erkektir.

Damat ile kayınbirader farkı nedir?
Damat kız kardeşe göre, kayınbirader eşe göre kullanılan adlardır; çoğu zaman aynı kişiyi gösterirler.

“Düğünün damadı” kimdir?
Genellikle gelinin babası ya da yakın erkek akrabası. Sözcüğün düğün bağlamında anlamı genişlemiştir.

İlgili Makaleler

Gelin Nedir? Gelin Kimdir, Gelin ve Güvey FarkıKayınvalid Nedir? Kayınvalid Kimdir, Kayınata ve KayınanaYenge Nedir? Yenge Kime Denir, Yavru Eş FarkıKuzen Nedir? Kuzen Kime Denir, Yeğen Farkı Ne?