Kayınbirader Nedir? Kayınbirader Kimdir, Kime Denir?

Kayınbirader, eşinin kız kardeşinin kocasıdır. Yani bir erkek için kayınbirader, karısının kız kardeşinin kocasıdır; bir kadın için kayınbirader, kocasının kız kardeşinin kocasıdır.

En sık yapılan karışma: Kayınbirader ile bacanak yer değiştirilir. Bacanak eşin erkek kardeşidir; kayınbirader ise eşin kız kardeşinin kocasıdır. Aşağıdaki tabloda bu ayrımın tamamı yer alıyor.

Kayınbirader ne demek?

Sözcük iki parçadan oluşur:

• Kayın — eski Türkçede “eşinin ailesi” anlamına gelen bir kök. Bugün kayınvalid, kayınata, kayınlık gibi sözcüklerde aynı kökten gelir.
• Bi(r)ader — “erkek kardeş” anlamındadır. Doğru yazımı biader ya da biraderdir.

Yani “kayın + kız kardeşin erkek eşi” mantığı kurulur. Kayınbirader sözcüğünün dayandığı “birader” kelimesi erkek kardeşi gösterir; kız kardeşe denmez.

Kayınbirader kimdir, kime denir?

Bir kişi şu durumlarda kayınbiraderiniz olur:

• Eşinizin kız kardeşiyle evlenen erkek. Tek ve en doğru tanım budur.

Şu tanımlar ise yanlıştır:

• Eşinizin erkek kardeşi → bacanak (saygılı karşılığı enişte, yenge)
• Eşinizin kız kardeşi → elti ya da görümce
• Eşinizin erkek kardeşinin karısı → baldır

İlişki karşılıklıdır. Ayşe’nin kız kardeşi Zeynep ile evlenen erkek Kemal, Ayşe’nin kayınbiraderidir; Ayşe de Kemal’in eşinin kız kardeşi olduğu için Kemal’in bacanağıdır. Yani aynı çift iki taraftan bakıldığında iki farklı sözcük alır — bu, kayınlık ilişkilerinin en karakteristik özelliğidir.

Kayınbirader ile kayınço arasındaki fark

İkisi de eşin kız kardeşinin kocasını gösterir; ayrım yalnızca kullanım düzeyindedir.

“Kayınço” demek kaba değildir; ikisi de saygılı ifadelerdir. Hangi sözcüğü kullanacağınız aile kültürüne bağlıdır. Köylerde yalnızca “kayın” denerek hitap edilebildiği de görülür; ancak bu sözcük eşin bütün ailesi için kullanılabildiğinden tek bir kişiyi çağırmak için daha çok “kayınbirader” denir.

Kayınlık terimleri ve doğru karşılıkları

Türkçenin en çok karıştırılan bölümü burasıdır. Şu tabloyu bilmek işinizi kolaylaştırır:

Üç kümeye ayırmak en pratik yöntem:

• Erkek kardeşe denenler: bacanak, enişte, yenge, kayın.
• Kız kardeşin kocasına denenler: kayınbirader, kayınço, kayınça, yavru eş.
• Kız kardeşe denenler: elti, görümce.

Erkek kardeşin karısı ise ayrı bir sözcükle adlandırılır: baldır. Elti kavramı için elti nedir yazısına bakabilirsiniz.

Örneklerle pekiştirelim

Ayşe ile Cem evlidir. Ayşe’nin Zeynep adlı bir kız kardeşi vardır.

• Zeynep’in kocası Kemal → Ayşe için kayınbirader, aynı zamanda Cem için de kayınbiraderdir.
• Zeynep’in kız kardeşi (varsa) → Ayşe için elti ya da görümce.
• Zeynep’in kocası Kemal’ın erkek kardeşi → Ayşe’nin eşinin kız kardeşinin erkek kardeşi; artık kan bağı üzerinden tanımlanır, yeğen ya da kuzen denir.

Aynı ailede birden fazla kayınlık unvanı bir arada bulunabilir. Hangi sözcüğün kullanılacağı, kimin kime yakın olduğuna ve aile kültürüne göre değişir.

Kayınbirader olmak ne demek?

Türkiye’de kayınlık ilişkilerde yaygın bir inanış vardır: “Kayınla girilen ev kayıp evdir.” Bu söz, kayınlık ilişkilerin neden çoğu ailede mesafeli tutulduğunu açıklar. Pratikte şu davranışlar öne çıkar:

• Mesafeli durulur. Yardım istenmez, para verilmez, kefalette bulunulmaz.
• Zorunlu görülen nezaket. Bayram ziyaretleri, hasta ziyaretleri ve aile törenleri mutlaka yerine getirilir.
• Zamanla ısınır. Özellikle ortak bir hobinin ya da çocukların üzerinden kurulan bağ ilişkiyi normalleştirir.

Kayınbirader, Türkçede “damat” kadar sıcak bir sözcük değildir; bu yüzden aile içinde çoğu zaman adıyla değil, “Zeynep’in kocası” denerek anılır.

Sık sorulan sorular

Kayınbirader kimdir?
Eşinin kız kardeşinin kocasıdır.

Kayınbirader ile bacanak farkı nedir?
Bacanak eşin erkek kardeşidir, kayınbirader ise eşin kız kardeşinin kocasıdır. Bacanak nedir yazısında ayrıntı var.

Kayınbirader ile kayınço aynı mı?
Evet, ikisi de eşin kız kardeşinin kocasını gösterir. Kayınço daha eski ve saygılı bir karşılıktır.

Kayınbirader eşin kız kardeşine denir mi?
Hayır. Eşin kız kardeşine elti ya da görümce denir. Kayınbirader, o kız kardeşin kocasıdır.

Kayınbiraderlik karşılıklı mıdır?
Kısmen. Aynı kişi bir tarafta kayınbirader, karşı tarafta bacanak olur. Bu, kayınlık ilişkilerinin doğasından gelir.

İlgili Makaleler

Gelin Nedir? Gelin Kimdir, Gelin ve Güvey FarkıDamat Nedir? Damat Kimdir, Damat ve Güvey FarkıKayınvalid Nedir? Kayınvalid Kimdir, Kayınata ve KayınanaYenge Nedir? Yenge Kime Denir, Yavru Eş Farkı