Baldır Nedir? Baldır Kime Denir, Kayınbirader Farkı
Baldır, hanımın erkek kardeşidir. Yani bir kadın, kocasının kız kardeşine baldır der. Bu anlamıyla kayınbirader tamamen aynıdır; “baldır” daha çok eski ve yöreseldir.
“Baldır” kelimesi günümüzde daha çok ince, uzun ve yılan gibi gövde anlamında kullanılır. Bu nedenle “baldır” deyince çoğu kişi vücut kısmını düşünür; oysa kök anlamı “hanımın erkek kardeşi”dir.
Baldır ne demek?
“Baldır” sözcüğünün gövde anlamı, kökeni hakkında farklı görüşler vardır. Bazı kaynaklar bunu ince, zayıf, sarkık anlamındaki eski Türkçe bir sözcükten türetir. Yılan gibi kıvrılan ve ince yapılı anlamı buradan gelir.
Akrabalık anlamı ise doğrudan sözlüklerde kayıtlıdır: “hanımın erkek kardeşi”. Bu anlamda “kayınbirader” ve “kayınço” ile tamamen aynıdır.
Baldır kime denir?
Baldır şu durumlarda denir:
- Kadının kocasının erkek kardeşi. Bu en temel anlamdır. Kardeş, ağabey ya da erkek yeğen olabilir.
- Eski yörelerde, aynı mahallede yaşayan yaşlı erkekler için. Komşuluk anlamında kullanılan bir nezaket ifadesidir.
Baldir karısının kardeşine denir mi? Hayır. Bu ayrım önemlidir:
| Kişi | Kadın ona der | Erkek ona der |
|---|---|---|
| Eşin erkek kardeşi | Baldır / kayınbirader | — |
| Eşin kız kardeşi | elti / görümce | — |
| Kardeşinin kocası | baldır | kayınbirader |
| Eşinin erkek kardeşinin karısı | yenge | — |
Yani kadın, kocasının erkek kardeşine hem baldır hem kayınbirader hem de kayınço der. Üçü de aynı anlamdadır.
Baldır ve kayınbirader farkı
Aralarındaki tek fark kullanım düzeyindedir:
| Özellik | Baldır | Kayınbirader |
|---|---|---|
| Anlam | Eşinin erkek kardeşi | Eşinin erkek kardeşi |
| Kullanım | Daha eski, daha yöresel | Daha yaygın |
| Kimler kullanır | Kadın | Hem kadın hem erkek |
Özellikle Anadolu’nun bazı yörelerinde “baldır” hâlâ günlük dilde kullanılır. Kentsel kesimde “kayınbirader” daha yaygındır. Ancak kadınların eşlerinin kardeşine “baldır” demesi, erkeklerin “kayınbirader” demesinden daha eski bir gelenektir.
“Baldır” deyimleri
“Baldır” kelimesi birçok deyimde geçer:
“Baldırını yavaşlat, sırtını ağrıtır.”
Kendi sağlığına dikkat etmezsen, sonradan hastalanırsın. Ölçüyü aşmanın zararını anlatır.
“Baldırı kısa, boyu uzun.”
Kısmeti az, hırsı çok olan kimseyi anlatır. Kişi kısmetinden çok çalışıp didinir.
“Baldırı kırılınca” / “Baldırını kırmak.”
Zarar vermek, kötülük yapmak anlamında kullanılır.
“Baldır kılmak.”
Zorlu bir işi üstlenmek anlamında kullanılır. “Bu işi bana baldır kılma” sözü bunu anlatır.
Baldırın akrabalıktaki yeri
Kan bağının olmayan bu ilişki, hukuki açıdan da kayınbiraderle aynı yerde durur. Türk Kanunu’nun 166. maddesinde eşin yakınları sayılmış olsa da:
- Mirasçılık hakkı kan bağı olan yakınlara mahsustur. Kayınbirader veya baldır mirasçı olamaz.
- Nafaka hakkı da kan bağı arar.
- Vergi muafiyetleri ve askerlik izinleri gibi konularda da kan bağı aranır.
Bu yüzden aile içi anlaşmazlıklarda baldırlık ilişkisi hukuki bir zorunluluk doğurmaz; tamamen aile içi uyumla yürür.
Diğer “-dır” sözcükleri
Türkçede “eşinin ailesi” anlamını taşıyan bir grup sözcük vardır:
| Sözcük | Kime denir? |
|---|---|
| Baldır | Eşinin erkek kardeşi (eski karşılık) |
| Kayınbirader | Eşinin erkek kardeşi |
| Kayınço | Eşinin erkek kardeşi (eski karşılık) |
| Kayınça | Eşinin kız kardeşinin kocası |
| Yenge | Eşinin erkek kardeşinin karısı |
| Elti | Eşinin kız kardeşi |
| Görümce | Eşinin kız kardeşi |
| Kayınbirader yazımızda | |
| Kayınata | Eşinin annesi |
| Kayınata | Eşinin babası |
| Bacanak | Kız kardeşinin kocası |
Sık sorulan sorular
Baldır ne demek?
Eşinin erkek kardeşi anlamındadır. Ancak günümüzde daha çok “ince ve uzun gövde” anlamında kullanılır. Kökeni “gü” değil, gövdeyi anlatan eski bir sözcüktür.
Baldır kime denir?
Kadının kocasının erkek kardeşine denir. Kayınbirader ve kayınço ile aynı anlamı taşır.
Baldır ile kayınbirader farkı nedir?
Anlamları aynıdır. Baldır daha eski ve yöresel, kayınbirader daha yaygın bir karşılıktır.
Baldır erkek mi kadın mı için kullanılır?
Genellikle kadının, kocasının erkek kardeşine “baldır” dediği görülür. Günlük dilde “baldır” daha çok gövde anlamında kullanılır.
“Baldır kılmak” ne demek?
Zorlu bir işi üstlenmek anlamında kullanılır. Biri size bir iş verdiğinde ve siz de “bunu ben üstleniyorum” dediğinizde kullanılır.
Baldır ile damat aynı mı?
Hayır. Damat, gelinle evlenmiş erkektir. Baldır ise eşinin erkek kardeşidir.
Görsel kaynağı: Pexels — ücretsiz lisansla kullanılmıştır.
Bu içeriği paylaşın:
Yorum gönder