Güvey Nedir? Güvey Kime Denir, Güveyli Olmak Ne Demek?
Güvey, yeni evlenen kocadır. Yani bir kadınla evlendiği anda, o kadının eşi artık güveydir. “Güvey olmak” bu evlilik anını, “güveyli olmak” ise yeni evli olma hâlini ifade eder.
Güvey kelimesi günümüzde daha çok “güvey gitmek” deyimiyle bilinir. Bu deyim, birinin başkasının üzerinden iş bulmak ya da mağdur olmak anlamına gelir.
Güvey ne demek?
“Güvey” sözcüğü “gü” kökünden gelir. “Gü” Türkçede iyi, güzel, beğenilen anlamına gelir. Bu nedenle “güvey”, evlenen kocanın gü (iyi) ve e birleşiminden oluştuğu düşünülür.
Bazı kaynaklar aynı kökten güğüm, güveğe gibi karşılaştırmalı biçimleri de aktarır. Kelime tarihsel olarak “güçlü, er” anlamlarıyla da ilişkilendirilmiştir.
Güvey kime denir?
Güvey denilen kişi şu durumlarda olur:
- Yeni evlenen erkek. Bir kadınla evlendiği andan itibaren kadın için eşi güveydir.
- Nişanlanmış erkek. Bazı yörelerde nişanlanma evliliğin ilk adımı sayıldığı için güvey sayılır.
- Düğünden sonra eve yeni giren damat. Halk arasında “güvey girdi” denir.
Güvey kadın olabilir mi? Kelime erkek içindir. Yeni evlenen kadın için “güvey” denmez; onun karşılığı “gelin”dir.
Kayınvalid de güveydir. Yani kocanın annesi için kayınvalidin oğlu (kocası) güveydir.
Güveyli olmak ne demek?
“Güveyli”, yeni evlenmiş çiftleri anlatmak için kullanılır: “Güveyli bir aileyiz”, “Şu aralar güveyli olmak zor” gibi.
Güveyli olmanın getirdiği sorumluluklar kültürel olarak şöyle anlatılır:
1. İki aileyi birleştirme. Güvey, karısının ailesiyle kendi ailesi arasında köprü olur. İki tarafın arasında denge kurmak güveyin görevidir.
2. Geçiş dönemi. Güvey olmak, gençlikten yetişkinliğe geçiştir. Artık kendi kararlarını kendisi vermek zorundadır.
3. Sorumluluk. Aile geçmişi, borç, görev gibi konularda kararlar güveye ait olur.
4. Hanımlıkla ilgili eski adetler. Geleneksel toplumlarda güveyin eşiyle ilgili kurallar vardır. Örneğin bazı yörelerde eşinin ailesinden görünmemesi istenir.
“Güvey gitmek” deyimi
Türkçede “güvey gitmek” oldukça yaygın bir deyimdir. İki farklı anlamda kullanılır:
1. Zarara uğramak. Başkasının yaptığı bir işten dolayı zarar görmek. “O bizim güveyine gitti.” Bu kullanımda mağdur olan kişi, güvey konumundadır.
2. Görevlendirilerek gitmek. Bir yere başkası adına gitmek. “Güveyi bize gönderdi.”
Deyimin kökeni düğün geleneklerine dayanır. Düğün hazırlıklarında dünür, sağdıç gibi bazı kişiler başka yerlere gönderilirdi. Bu kişiler “güvey” sayılırdı.
Güvey ile diğer terimler farkı
| Sözcük | Anlamı |
|---|---|
| Güvey | Yeni evlenen erkek, kadının eşi |
| Gelin | Yeni evlenen kadın, erkeğin eşi |
| Damat | Gelinin babası, kardeşi ya da yakın erkek akrabası |
| Sağdıç | Düğünde gelin ya da damatla birlikte giden erkek |
| Dünür | Düğünü hazırlayan ve yöneten yaşlı erkek |
| Kayınbirader | Eşin erkek kardeşi |
| Kayınvalid | Eşin annesi |
En sık karıştırılan ayrım: Damat ile güvey. Damat gelin tarafının erkek akrabaşıdır, güvey ise gelin tarafına katılan yeni aile üyesidir. Damat, gelinle evlenmiş olan kişidir; güvey ise gelinle evlenmiş kişinin eşidir.
Güveyli olmanın zorlukları
Geleneksel aile yapılarında güvey olmak zor bir süreçtir. En sık karşılaşılan sorunlar şunlardır:
1. İki aile arasında sıkışmak. Güvey, karısının ailesi ile kendi ailesi arasında kalır. İkisi arasında adaletli olmak zorundadır.
2. “Güvey” suçlaması. Bir olay olduğunda aile suçlamayı bazen güveye yapar. Bu, güvey üzerinde büyük baskı oluşturur.
3. Beklentiler. Güveyden beklenen davranış çoğu zaman kültürel olarak bellidir ama her zaman söylenmemiştir. Bu belirsizlik çatışmaya yol açar.
4. Ekonomik baskı. Yeni evli çiftler genellikle en zorlu dönemlerini güveyli olma döneminde yaşar. İki aileden gelen beklentilerle birlikte maddi sıkıntı büyür.
Pratik öneriler
1. Beklentileri baştan konuşun. Güveyli olma döneminde para, ziyaret ve karar verme konuları açıkça konuşulmalıdır.
2. Eşi aracı yapın. İki aile arasında doğrudan baskı kurmak yerine eşinizin üzerinden iletişim kurmak daha sağlıklıdır.
3. Bütçe belirleyin. Yeni eve ne kadar harcayacağınız baştan konuşulmazsa sonradan büyük sorun çıkar.
4. Ziyaret sınırları koyun. İki ailenin ziyaret sıklığı ve süresi önceden kararlaştırılmalıdır.
5. Sorunları ertelemeyin. Güveyli dönemde biriken sorunlar ileride daha büyük sorunlara dönüşür.
Sık sorulan sorular
Güvey ne demek?
Yeni evlenen erkektir. Kökeni “gü” (iyi) sözcüğüdür. Bir kadınla evlenen erkeğe güvey denir.
Güvey kime denir?
Kadının eşidir, yani kadınla evlenen erkeğe. Bazı yörelerde nişanlanan erkek de güvey sayılır.
Güveyli olmak ne demek?
Yeni evlenmiş olmak anlamına gelir. Güveyli olmak sorumluluk, karar verme özgürlüğü ve iki aileyi birleştirme demektir.
Güvey ile damat farkı nedir?
Güvey gelinle evlenen erkektir. Damat ise gelin tarafından gelen, gelinle evlenmiş erkek akraba veya gelinin babasıdır.
“Güvey gitmek” ne demek?
Birinin başkasının yüzünden zarar görmesi anlamında kullanılır. “O bizim güveyine gitti” sözü bu anlama gelir.
Güvey kadın olabilir mi?
Hayır. Kelime yalnızca erkekler için kullanılır. Yeni evlenen kadın için “gelin” denir.
Görsel kaynağı: Pexels — ücretsiz lisansla kullanılmıştır.
Bu içeriği paylaşın:
Yorum gönder