Mezuniyet Sonrası İlk İş: Kariyere Gerçekçi Başlamak

Mezuniyet sonrası ilk iş arayışı, kariyerin en yorucu dönemlerinden biri. Çünkü henüz deneyiminiz yok ve işe alım süreçleri tam olarak ne beklediğinizi bilmediğiniz bir noktada çalışıyor. Belirsizlik, bu dönemdeki en büyük yük. Belirsizliği azaltmak, süreci kolaylaştırıyor.

“Deneyimim yok” sorunu

İlk iş arayan birinin en sık duyduğu cümle bu. Karşısındaki işveren de bunu duyuyor; ama aslında “deneyim”in ne anlama geldiği konusunda farklı düşünüyor. Bir yıl boyunca aynı işi yapmak deneyim değildir. Bir projeyi baştan sona yürütmüş olmak, bir ekiple çalışmış olmak, bir sorunu çözebilmiş olmak deneyimdir.

Bu yüzden staj dönemi boyunca yaptıklarınızı döküm hâlinde yazın. “Şirket X’te altı ay staj yaptım, bu sürede şunları yaptım” yerine, “şu süreçte benim elimdeki veriyi düzenledim, bir rapor hazırladım, sunumunu yaptım” gibi somut ifadeler işe yarıyor.

İlk işi seçerken bakılacak ölçütler

Öğrenme imkânı. Kariyerin başındaki iki yıl, mesleğinizi nasıl öğreneceğinizi belirliyor. Maaşın biraz düşük olması, ama öğretecek bir ortamda çalışmak, uzun vadede daha kârlı. Ancak bunu kurumsal bir söylem olarak değil, gerçek bir uygulama olarak aramak gerekiyor.

Danışabileceğiniz biri var mı? Yeni başlayan biri için, soru sorabileceğiniz bir kıdemli çalışanın varlığı her şeyden önemli. Bu kişi olmayan bir yerde ilk altı ay çok zor geçiyor.

Gerçekçi beklenti. İlk işinizde yönetici olmayacaksınız, büyük projeler yönetmeyeceksiniz. Bunu baştan kabul etmek, ilk aylardaki hayal kırıklığını azaltıyor.

Yolculuk. Şu anki konumunuzun beş yıl sonra sizi nereye götüreceğini sorun. Kısa vadeli rahatlık, uzun vadeli durağanlık yaratabiliyor.

İş arama yöntemleri

Doğrudan başvuru. Kariyer siteleri işe yaramıyor denilen bir kanı var; bu kısmen doğru. Yüzlerce başvuru yapan adaylar genelde yanıt alamıyor. Buna karşılık az sayıda, hedefe yönelik başvuru çok daha verimli. Bir şirketin faaliyet alanını okuyup o alanda uzmanlaşmış bir adaya gitmek, o şirkete yüzlerce başvuru yapan birinin önüne geçiyor.

İletişim ağı. Araştırmalar, işlerin önemli bir bölümünün referans yoluyla geldiğini gösteriyor. Bu, “tanıdık bulmak” anlamına gelmiyor. Üniversitedeki öğretmenlerden, staj yaptığınız iş yerinden, katıldığınız etkinliklerden oluşan zayıf bir ağ bile işe yarıyor.

Portfolyo. Özellikle tasarım, yazılım, içerik üretimi, pazarlama gibi alanlarda yaptığınız işlerin bir klasörü olması, CV’nin çok daha etkili bir eşdeğeridir. Öğrenci projeleri de bu klasöre girebilir.

Görüşmede sık yapılan hatalar

Sadece hakları sormak. Maaş, izin, yol parası soruları sorulacaktır; ancak bunların başında gelmesi motivasyonu düşürüyor. Önce ne yapacağınız, kimlerle çalışacağınız sorun.

“Her şeye açığım” demek. Bu cümle genellikle hedefsizlik olarak okunuyor. Neyi gerçekten yapmak istediğinizi net söylemek işe yarıyor.

Yalan söylemek. Bilmediğiniz bir şeyi bildiğinizi iddia etmek, ilk işe girdikten sonra yakalanıyor ve ilişkiyi kalıcı biçimde bozuyor. “Bilmiyorum, öğrenmek isterim” demek çok daha güvenli bir cevap.

Hazırlıksız gitmek. Şirketin ne yaptığını bilmeden görüşmeye gitmek, temel bir hazırlıksızlık olarak değerlendiriliyor.

İlk işte ilk 90 gün

İlk üç ay, kurumda yer edinme dönemidir. Bu dönemde iki şey yapılması işe yarıyor:

Not tutmak. Görüşmelerde ve toplantılarda aldığınız notlar. Altı ay sonra ne kararların neden alındığını hatırlamak zor olur.

İşleyişi öğrenmek. Kurumdaki düzeni, karar mekanizmasını, kimin neye yetkili olduğunu anlamak. Bu bilgi çoğu işverende belgelenmemiştir; öğrenmenin en hızlı yolu, bir süreliğine yanındaki kişilere sormak.

İlk iş, kariyerin son noktası değil, öğrenme yılıdır. İlk altı ayda öğreneceğiniz iş, önceki üç yılın toplamından değerli olabilir.