Yapay Zeka Görsel Oluşturma Nedir? Nasıl Yapılır?

Yapay zeka görsel oluşturma, yazdığınız bir cümleden resim üretmektir. Google aramalarında “görsel oluşturma”, “görsel düzenleme”, “görsel editörü” gibi onlarca farklı ifadeyle aranan, yüksek hacimli bir konu.

Bu yazıda tekniğin nasıl çalıştığını, hangi araçların olduğunu ve pratik ipuçlarını anlatıyoruz. Önce iki uyarı: bu araçların çoğu ücretsiz değildir ve ürettikleri görselin ticari kullanım hakkı araca göre değişir.

Nasıl çalışıyor?

İki aşamalı bir süreç var ve ikisini ayırmak araçları anlamanın anahtarı.

Birinci aşama: görüntü üretimi (diffusion). Model görüntüyü baştan yaratmaz. Ekranda rastgele noktalarla başlar, sonra sizin metninize göre adım adım şekillendirir. Bu süreç genellikle 10-30 adım sürer. Her adımda bir önceki hâli biraz daha düzeltilir.

İkinci aşama: metinden görüntüye eşleştirme. Model, metninizi ve görüntünün hangi yöne geliştirileceğini belirleyen bir bileşen içerir. Bu bileşene CLIP adı verilir ve Türkçe dâhil onlarca dilde çalışır. Yani Türkçe yazmak sorun değil; sadece İngilizce daha isabetli sonuç veriyor.

Ek bir boyut daha var: Bir görseli yükleyip “bunu anlat” derseniz, model görüntüyü tersine çalıştırıp metne çevirir. Bu, görsel arama motorlarının çalışma mantığıdır.

Hangi araçlar var?

Google Gemini (eski adıyla Imagen). Google’ın kendi modeli. Ücretsiz katmanda günlük sınırlı sayıda görsel üretebilirsiniz. Türkçe metin anlayışı iyi, fotoğraf gerçekliğinde güçlü.

Microsoft Copilot / Bing Image Creator. DALL-E tabanlı. Ücretsiz kullanımı en kolay seçeneklerden biri. Günlük “hızlı görsel” hakkı tanır; bu hak bitince ücretli plana geçilir.

ChatGPT görsel üretimi. Doğrudan sohbet içinde görsel üretir. Üstün yanı: isteğinizi yazıyla tarif edebilmeniz. “Arka planı mavi yap”, “elektrikli bisiklet ekle” gibi istekleri anlıyor.

Leonardo.ai, Midjourney, Stable Diffusion. Daha profesyonel seçenekler. Midjourney ücretlidir ve Discord üzerinden çalışır. Stable Diffusion ise kendi bilgisayarınızda, tamamen ücretsiz çalışabilir — ama en az 8 GB ekran kartı belleği ister.

Yerli araçlar. TÜBİTAK ve bazı girişimler tarafından geliştirilen modeller var. Henüz küresel araçlar kadar olgunlaşmadılar, ancak Türkçe doğallıklarında öne çıkıyorlar.

İyi sonuç almak için beş kural

Bu, en çok sorulan soru. Cümlenin kalitesi sonucu doğrudan belirler.

1. Somut yazın. “Güzel manzara” yerine “gün batımında, turuncu gökyüzü altında, sakin bir göl, uzun pozlama”. Model soyut kavramları bilmez; nesne ve özellikleri anlar.

2. Ortam ve ışık belirtin. “Altın saat ışığı”, “yumuşak stüdyo ışığı”, “gece, neon yansımaları”. Işık, fotoğraf gerçekliğinde en belirleyici faktördür.

3. Kamera terimi ekleyin. “85mm lens”, “geniş açı”, “sığ alan derinliği”. Teknik kaliteyi yükseltir.

4. Stil verin. “Sulu boya”, “fotoğraf gerçekliğinde”, “3D render”, “film karesi”. Stil belirtmezseniz model kendi varsayılanına düşer.

5. Olumsuzlama kullanın. İngilizce “negative prompt”. Çoğu araç bunu Türkçe anlamaz; İngilizce yazmak daha güvenli.

Örnek bir istem: “Yaşlı bir balıkçı, Ege kıyısında, ahşap teknesinin yanında, altın saat ışığı, 85mm lens, sıcak tonlar, gerçekçi fotoğraf, sinematik”

“Ücretsiz” ne demek?

Bu soruyu sormak gerekiyor, çünkü “ücretsiz” ifadesi yanıltıcı olabiliyor.

Google Gemini ve Bing Image Creator gerçekten ücretsiz katman sunuyor. Günlük limitler var ama kişisel kullanım için yeterli.

Stable Diffusion’ı kendi bilgisayarınızda çalıştırmak tamamen ücretsiz. Ancak ihtiyacı var: en az 8 GB ekran kartı belleği, 16 GB sistem belleği ve biraz teknik bilgi. Ortalama bir dizüstü bilgisayarın çoğu bu şartı karşılamaz.

Ama ücretsiz olmak, ticari kullanım özgürlüğü demek değildir. Bu ayrım çok önemli ve çoğu kişi atlar. Araç ücretsiz olsa bile ürettiği görselin ticari kullanım hakkı farklı olabiliyor. Blog görseli, sosyal medya paylaşımı, kendi ürününüzün tanıtımı için kullanacaksanız kullanım koşullarını mutlaka okuyun.

Practical öneri: Lisanslar araçtan araça çok değişiyor. Ücretli bir aracın ticari lisansını tercih etmek, sonradan sorun yaşamaktan iyidir.

Telif hakkı meselesi

Üretilen görselin telif hakkı kime ait? Cevap ülkeye ve araca göre değişiyor.

ABD’de durum net: ABD Telif Hakkı Ofisi 2023’te bir kılavuz yayımladı. İnsan tarafından yeterince yaratıcı kontrol uygulandığında yapay zeka ile üretilen görsel telif hakkı kazanabilir. Yani “prompt yazdım” tek başına yeterli değildir; sonucu yönlendirecek yaratıcı katkı gerekir.

Türkiye’de durum belirsiz. Fikrî haklar mevzuatında yapay zeka ile üretilen eserlerin durumu henüz açık bir düzenlemeye bağlanmamış. Bu, hukuki bir boşluktur ve kesin bir cevap verilemez.

Herkesin bildiği risk: Modeller eğitim verisinde telifli eserler kullanıyor. Üretilen bir görsel, eğitim verisindeki bir fotoğrafa benzer çıkabilir. Ticari kullanımda dikkatli olmak gerekiyor.

Pratik öneriler: Gerçek kişilerin yüzü olan görsellerde kişisel veri ve izin konusu devreye girer. Marka ve logo kullanmayın. Ücretli aracın ticari lisansını tercih edin.

Görsel düzenleme

Üretmekten daha sık kullanılan bir işlem: mevcut bir görseli düzenlemek. En çok aranan ifadeler buradan geliyor.

Arka plan kaldırma ve değiştirme. Ücretsiz araçlarla iki tıkta yapılıyor. En çok ihtiyaç duyulan işlemdir.

Yeniden boyutlandırma ve kırpma. Modern araçlar yüzleri tanıyor ve fotoğrafı bozmadan yeniden boyutlandırıyor. Sosyal medya formatları için çok pratik.

Renk düzenleme. Işık ve renk ayarı, eski bir fotoğrafı canlı gösterir. Yapay zeka araçlarında bunu otomatikleştiren seçenekler var.

Nesne ekleme ve çıkarma. “Buraya bir kedi ekle” diyebildiğiniz araçlar var. Sonuç değişken; küçük düzenlemelerde iyi çalışıyor.

Kalite artırma. Küçük çözünürlüklü görseli büyütme. Gerçekte yeni detay üretir, bu yüzden yüzlerde bozulma yapar. Doğal manzara ve nesnelerde iyi çalışır.

Yaygın hatalar

1. İngilizce yazmamak. Türkçe çalışıyor ama İngilizce çok daha isabetli. Önce İngilizce deneyin.

2. Çok uzun istem yazmak. 300 kelimelik istemlerde model kafası karışıyor. 15-25 kelime genelde yeterli.

3. Aynı istemi tekrar etmek. Aynı metin farklı sonuç verir. Her seferinde küçük bir değişiklik yapın; tohum değerini not ederseniz tekrar üretebilirsiniz.

4. Eller ve yüzleri kontrol etmemek. Bu iki alan hâlâ sorunlu. Yakın plan portrelerde parmak sayısını mutlaka kontrol edin.

5. Ücret sınırına takılmak. Kayıt olurken kredi kartı isteyen araçlar var. Ücretsiz katmanı olan araçlarla başlayın.

Hangi aracı seçmeliyim?

Ücretsiz başlangıç: Google Gemini veya Bing Image Creator. Kişisel kullanım için yeterli.

Türkçe sohbetle kontrol: ChatGPT. İstemleri sohbet içinde düzeltebilirsiniz; bu büyük avantaj.

Tam kontrol isteyenler: Stable Diffusion yerel kurulum. Teknik bilgi gerektirir ama hiçbir kısıtınız olmaz.

Profesyonel iş: Midjourney veya Leonardo.ai. Ücretli ama kalite belirgin biçimde yüksek.

Tavsiyem: Üç araçta da aynı istemi deneyin, sonra karar verin. Her aracın karakteri farklı. Ve hangisini seçerseniz seçin, telif hakkı durumunu kendi sorumluluğunuzda kontrol edin.

Yapay zekanın nasıl öğrendiğini merak ediyorsanız yapay zekanın çalışma mantığına bakabilirsiniz. Metin tarafında ChatGPT nedir yazımızda anlatılıyor. Verilerinizin nerede olduğunu merak ediyorsanız KVKK başlığı da ilgili.